آرمان امروز : توسعه متوازن زنجیره ارزش فلزات، از استخراج مواد معدنی تا تولید محصولات نهایی، یکی از مهمترین پیشنیازهای افزایش سهم معدن در رشد اقتصادی، اشتغال و صادرات غیرنفتی به شمار میرود؛ موضوعی که کارشناسان آن را راهکار اصلی کاهش خامفروشی و ارتقای بهرهوری صنایع معدنی میدانند معدن و صنایع معدنی یکی از مهمترین پیشرانهای توسعه صنعتی در جهان به شمار میرود و ارزشآفرینی در این بخش صرفا به استخراج مواد معدنی محدود نمیشود. به عبارتی آنچه امروز به عنوان «زنجیره ارزش فلزات» شناخته میشود، مجموعهای از فرآیندهای بههمپیوسته از اکتشاف، استخراج و فرآوری مواد معدنی تا تولید محصولات نهایی فلزی است؛ زنجیرهای که هرچه حلقههای آن کاملتر باشد، ارزش افزوده، اشتغال و درآمد بیشتری برای اقتصاد ایجاد میکند.
هدف تکمیل زنجیره ارزش آن است که مواد معدنی به جای صادرات خام، در داخل کشور فرآوری و به محصولات با ارزش افزوده بالاتر تبدیل شوند؛ موضوعی که علاوه بر افزایش درآمد ارزی، وابستگی اقتصاد به صادرات مواد خام را نیز کاهش و بیش از همه ثبات صنعتی را تضمین میکند. برای مثال در زنجیره فولاد، فرآیند تولید از استخراج سنگآهن آغاز میشود و پس از تولید کنسانتره، گندله و آهن اسفنجی، به تولید شمش فولاد و در نهایت انواع محصولات فولادی منتهی میشود که هر یک از این حلقهها نقش متفاوتی در ایجاد ارزش افزوده داشته و هرگونه اختلال در یکی از آنها میتواند بر عملکرد کل زنجیره اثر بگذارد. در حوزه مس نیز زنجیره ارزش از استخراج سنگ معدن و تولید کنسانتره آغاز و پس از تولید کاتد، زمینه تولید انواع محصولات پاییندستی از جمله سیم، کابل، لوله و تجهیزات صنعتی را فراهم میکند و در صنعت آلومینیوم نیز تولید آلومینا، شمش آلومینیوم و محصولات نهایی، حلقههای اصلی این زنجیره را تشکیل میدهند. علاوه براین، توسعه صنایع پاییندستی، مهمترین عامل افزایش ارزش افزوده در این بخش است؛ بهگونهای که درآمد حاصل از تبدیل مواد معدنی به محصولات صنعتی، چندین برابر فروش مواد خام بوده و از همین رو بسیاری از کشورها سیاست محدودسازی خامفروشی و توسعه صنایع فرآوری را در دستور کار قرار دادهاند. در ایران نیز طی سالهای اخیر سرمایهگذاریهای گستردهای برای توسعه حلقههای مختلف زنجیره ارزش فلزات انجام شد که افزایش …
