مرتضی افقه، اقتصاددان، معتقد است حمایتهای معیشتی تنها مختص اقتصاد ایران نیست و بسیاری از کشورها در دورههای بحرانی از ابزارهایی مانند یارانه، کنترل قیمت و حمایت مستقیم از خانوارها استفاده میکنند.
به گفته او، مسئله اصلی نه اصل اجرای این سیاستها، بلکه شرایط اقتصادی و نحوه اجرای آنهاست. زمانی که تورم با سرعت بالا حرکت میکند، حمایتهای ثابت به مرور ارزش خود را از دست میدهند.تورم اثر حمایتهای معیشتی را کاهش میدهد
افقه با اشاره به تأثیر افزایش نرخ ارز بر قیمتها گفت، مبلغ یارانه و کالابرگ معمولاً ثابت میماند، اما تورم ناشی از رشد هزینهها و افزایش نرخ ارز ادامه پیدا میکند.
او توضیح داد ممکن است در سال نخست اجرای یک طرح حمایتی، بخشی از فشار اقتصادی جبران شود، اما در صورت ادامه روند تورمی، قدرت خرید این حمایتها طی مدت کوتاهی کاهش خواهد یافت.سیاست حمایتیچالش اصلییارانه نقدیکاهش ارزش واقعی به دلیل تورمکالابرگثابت ماندن مبلغ در برابر رشد قیمتهاکنترل قیمتهادشواری تداوم در شرایط تورمییارانه میتواند ابزار کاهش نابرابری باشد
این اقتصاددان یارانه را نوعی رانت دانست و تأکید کرد رانت همیشه منفی نیست. به گفته او، دولتها در بسیاری از موارد برای کاهش نابرابری و حمایت از گروههای خاص از سیاستهای مشابه استفاده میکنند.
افقه افزود مشکل زمانی ایجاد میشود که رانت از هدف اصلی خود خارج شود و زمینه سوءاستفاده برخی افراد را فراهم کند.تفاوت ایران با کشورهای اسکاندیناوی
افقه درباره تفاوت نظام حمایتی ایران با کشورهایی مانند اسکاندیناوی گفت، اصل سیاست حمایتی در بسیاری از کشورها مشابه است، اما تفاوت اصلی در منابع مالی، نظام مالیاتی، شفافیت اطلاعات و کیفیت مدیریت اقتصادی است.
به گفته او، کشورهای اسکاندیناوی از یک نظام مالیاتی کارآمد و بانک اطلاعاتی دقیق برای شناسایی افراد واجد شرایط برخوردارند و منابع حمایتی را هدفمندتر توزیع میکنند.کنترل تورم؛ شرط موفقیت سیاستهای حمایتی
این اقتصاددان معتقد است پرداخت یارانه بهتنهایی نمیتواند مشکل معیشت را حل کند و دولت باید همزمان با اجرای سیاستهای حمایتی، برای مهار تورم، تقویت تولید ملی و اصلاح نظام اقتصادی اقدام کند.نکات مهمیارانه و کالابرگ بدون کنترل تورم اثر بلندمدت بر قدرت خرید مردم ندارند.کاهش ارزش حمایتهای معیشتی نتیجه رشد سریع قیمتهاست.تجربه کشورهای توسعهیافته نشان میدهد حمایت اجتماعی نیازمند نظام مالیاتی و اطلاعاتی دقیق است.هدف اصلی سیاستهای حمایتی باید کاهش نابرابری و حمایت از گروههای هدف باشد.کیفیت حکمرانی اقتصادی، عامل مهم موفقیت یا شکست طرحهای حمایتی است.
منبع: ایسنا
