باشگاه خبرنگاران جوان - داوطلبی که ماهها و سالها برای ورود به رشته پزشکی تلاش کرده، بر اساس ظرفیتهای اعلامشده برنامهریزی کرده و آینده خود را بر پایه سیاستهای رسمی کشور ساخته است، ناگهان با موجی از اظهارنظرها درباره تغییر یا کاهش ظرفیت مواجه میشود.
سؤال جدی اینجاست: چرا تصمیماتی که مستقیماً با آینده جوانان ارتباط دارد، باید هر سال در آستانه کنکور دوباره محل اختلاف و چانهزنی قرار گیرد؟
مصوبه افزایش ظرفیت پزشکی؛ تصمیمی که دوباره در معرض تردید قرار گرفت
مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی در دیماه ۱۴۰۳ درباره افزایش ظرفیت رشتههای پزشکی و پیراپزشکی، با هدف پاسخ به نیازهای نظام سلامت، جبران کمبود پزشک و تقویت سرمایه انسانی کشور تصویب شد. این تصمیم پس از بررسیهای کارشناسی اتخاذ شد و طبیعی بود که دانشآموزان و خانوادهها آن را بهعنوان یک سیاست رسمی و قابل اتکا مبنای برنامهریزی خود قرار دهند. اما اکنون با آغاز دوباره بحث کنکور، صداهایی برای تغییر مسیر این تصمیم به گوش میرسد؛ اتفاقی که این نگرانی را ایجاد کرده است که باز هم آینده داوطلبان درگیر اختلاف میان نهادهای مختلف شود.
شورای عالی انقلاب فرهنگی؛ مصوبه میدهد، اما در اجرای آن عقب میماند؟
یکی از مشکلات جدی در سالهای اخیر، فاصله میان تصویب تصمیمات کلان و اجرای واقعی آنهاست. شورای عالی انقلاب فرهنگی بهعنوان نهاد سیاستگذار، زمانی میتواند نقش مؤثر خود را ایفا کند که علاوه بر تصویب مصوبات، توانایی پیگیری و تضمین اجرای آنها را نیز داشته باشد. در موضوع افزایش ظرفیت پزشکی نیز، پس از تصویب این سیاست، انتظار میرفت مسیر اجرا با هماهنگی دستگاههای مسئول دنبال شود؛ اما ادامه اختلافات و مطرح شدن دوباره کاهش ظرفیتها نشان میدهد که پیگیری اجرای مصوبات با ضعفهایی مواجه است. وقتی یک مصوبه رسمی پس از مدتی دوباره زیر سؤال میرود، این پیام به جامعه منتقل میشود که حتی تصمیمات کلان کشور نیز ممکن است بدون ضمانت اجرایی باقی بمانند.
مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی؛ همیشه در ابهام
مشکل فقط یک تصمیم خاص نیست؛ مسئله، بیثباتی در اجرای سیاستهایی است که پس از طی فرآیندهای رسمی تصویب میشوند. جامعه انتظار دارد تصمیمات مهم آموزشی و سلامت کشور، پس از اعلام شدن، وارد مرحله اجرا شوند؛ نه اینکه هر بار با تغییر شرایط یا فشار برخی مجموعهها، دوباره به نقطه اول بازگردند. این در حالی است که دبیر این شورا، حجتالاسلام والمسلمین خسروپناه، سابق از این با ذکر این نکته که اگر پزشک تربیت نکنیم، در بیست سال آینده پزشک را باید وارد کنیم، این مسئله را تبیین نموده بود. اکنون سوال اینجاست، چطور شورایعالی انقلاب فرهنگی توان اجرای مصوبات خود را ندارد؟
زمانیکه مجریان و کارگزاران نتوانند در اجرای سیاستهای بالادستی دچار بحران و آسیب شوند، طبیعتاً نهادهای تصمیم گیر کلان کشور را زیر سوال خواهند برد.
دانشآموزان بازیچه اختلافات مدیریتی نیستند
پشت هر ظرفیت پزشکی، هزاران ساعت تلاش دانشآموزان و خانوادههایی قرار دارد که به تصمیمات رسمی اعتماد کردهاند. دانشآموزان نمیتوانند هر سال منتظر بمانند تا ببینند کدام نهاد، کدام دانشگاه یا کدام مدیر درباره آینده آنها چه تصمیمی خواهد گرفت. آینده جوانان نباید قربانی اختلافنظرهای مدیریتی، نبود هماهنگی یا تغییر ناگهانی سیاستها شود. این مسئله تنشهای اجتماعی و فکری دانشآموزان-آیندگان کشور- را دچار بحران خواهد ساخت. چندی از حضور دانشآموزان در برابر شورای عالی انقلاب فرهنگی جهت اعتراضات نگذشتهاست. این مسئله نیز به خودی خود میتواند تن آفرینی نموده و در حالی که کشور در بحرانی مانند جنگ قرار دارد، قشر آینده ساز کشور را با ناامیدی مواجه سازد.
شروع بحثهای کنکوری و آغاز دوباره فشارها برای کاهش ظرفیت پزشکی
همزمان با شروع فضای کنکور، دوباره زمزمههای کاهش ظرفیت پزشکی مطرح شده است. برخی مدیران دانشگاههای علوم پزشکی نسبت به افزایش ظرفیتها انتقاد کردهاند و این نگرانی وجود دارد که به جای تمرکز بر حل مشکلات زیرساختی، اصل افزایش ظرفیت زیر سؤال برود. دانشگاهها قطعاً درباره امکانات آموزشی و شرایط اجرایی دغدغههایی دارند، اما راهحل این مسائل، بازگرداندن کشور به نقطهای نیست که دانشآموزان دوباره قربانی بیثباتی تصمیمات شوند.
برخی مسئولان از فضای مبهم ایجادشده برای تغییر مسیر تصمیم استفاده میکنند
در شرایطی که بحث تعویق زمان برگزاری کنکور داغ و هیجانی است و میتواند مسیر زندگی بسیاری را دچار تغییر سازد، این نگرانی مطرح است که برخی مجموعهها از این فضای مبهم برای فشار جهت تغییر تصمیم مصوب استفاده کنند. منظور ماهی گرفتن از آب گلآلودی است که آسیب فراوانی را برای کشور رقم خواهد زد. مسئله ظرفیت پزشکی یک موضوع صرفاً مدیریتی نیست؛ این تصمیم با آینده جوانان، نیازهای نظام سلامت و اعتماد عمومی ارتباط مستقیم دارد..
فشارهای جدید؛ ضربه به تمرکز داوطلبان در حساسترین زمان
دانشآموزان در ماههای منتهی به کنکور بیش از هر چیز به آرامش، ثبات و اطلاعات دقیق نیاز دارند. مطرح کردن مداوم تغییرات احتمالی درباره ظرفیت رشتههای پرمتقاضی، تمرکز داوطلبان را کاهش میدهد و فشار روانی مضاعفی ایجاد میکند. سیاستگذاری آموزشی نمیتواند بر پایه تصمیمات متغیر و پیامهای متناقض پیش برود.
مهاجرت؛ هزینه بیثباتی در مسیر موفقیت جوانان
یکی از پیامدهای بیاعتمادی به مسیرهای داخلی، افزایش تمایل برخی جوانان به دنبال کردن فرصتهای تحصیلی و شغلی خارج از کشور است. وقتی جوانان احساس کنند مسیر پیشرفت داخلی ثبات ندارد و تصمیمات مهم ممکن است تغییر کند، طبیعی است که گزینههای دیگری را بررسی کنند.
سردرگمی دانشآموزان؛ تهدیدی برای اعتماد اجتماعی
بیثباتی در تصمیمات آموزشی فقط یک مسئله مربوط به کنکور نیست؛ این موضوع مستقیماً با اعتماد عمومی ارتباط دارد. وقتی خانوادهها احساس کنند برنامهریزیهایشان بر اساس تصمیماتی بوده که هر لحظه امکان تغییر دارد، نتیجه آن افزایش نگرانی و نارضایتی اجتماعی خواهد بود.
افزایش ظرفیت پزشکی؛ تصمیمی که باید اجرا شود، نه اینکه هر سال دوباره بررسی شود
کشور برای آینده نظام سلامت به نیروی انسانی متخصص نیاز دارد. افزایش ظرفیت پزشکی در کنار توسعه زیرساختها، ارتقای کیفیت آموزش و برنامهریزی دقیق، میتواند یک ضرورت ملی باشد. اما مهمتر از تعداد ظرفیتها، مسئله اعتماد است؛ اعتماد دانشآموزانی که آینده خود را بر اساس تصمیمات رسمی کشور میسازند. آینده یک نسل نباید در میان اختلاف دستگاهها و تغییر مواضع مدیریتی معلق بماند. نگاه به اعتماد عمومی نسل آیندهساز در کشور زمانی به وجود میآید که تصمیمات دارای ثبات و دارای ابعادی مشخص برای منفعت عمومی باشند. بررسیها نشان میدهد این بیثباتبها چیزی جز نارضایتی برای جامعه در پی نخواهد داشت. چرا که نه کاهش ظرفیت پزشکی، در زمانیکه کشور به آن نیاز دارد، یک منفعت عمومی است و نه تغییرات ناگهانی تصمیمات مهم و کلان، چیزی جز از بین رفتن ثبات در پی ندارد.
توجه به از بین بردن ابهامات اجرایی، تلاش برای پیگیری سیاستهای بالادستی، تعامل و تثبیت سیاستها از جمله مواردی است که باید در دستور کار شورایعالی انقلاب فرهنگی قرار گیرد. چیزی که تاکنون نه همت آن در شورا موجود بودهاست و نه دبیر شورا به این امر توجه جدی دارد.