گوترش: جولان بخشی از خاک سوریه است

سرویس جهان مشرق - در روزهای اخیر، جنگنده‌های اسرائیلی پایگاه هوایی ابوالظهور در ادلب سوریه را هدف قرار دادند. این حمله که به گفته مقامات اسرائیلی هشداری مستقیم به ترکیه و رجب طیب اردوغان بود، بار دیگر واقعیت تلخ معادلات منطقه را آشکار کرد: قدرتی که امروز در سوریه اعمال نفوذ نظامی می‌کند، نه آنکارا بلکه تل‌آویو است.

این رویداد نقطه اوج مسیر پرپیچ‌وخمی است که ترکیه با امید تسلط بر سوریه پس از سقوط بشار اسد آغاز کرد، اما در نهایت به نفع اسرائیل تمام شد. سقوط حکومت اسد در آذر ۱۴۰۳ (دسامبر ۲۰۲۴) نقطه عطفی در تاریخ معاصر سوریه بود. احمد الشرع (ابومحمد الجولانی سابق، رهبر سابق هیئت تحریرالشام) به قدرت رسید.

ترکیه که سال‌ها از تروریست‌های مخالف اسد حمایت کرده بود، این تحول را فرصتی طلایی برای تبدیل شدن به قدرت مسلط در سوریه دید. آنکارا با پشتیبانی نظامی، آموزشی، لجستیکی و سیاسی گسترده، الشرع را در تثبیت قدرت یاری کرد. همکاری‌های نظامی، بازسازی زیرساخت‌ها، توافق‌های انرژی و معدنی (از جمله فسفات و اکتشاف نفت و گاز) و حضور مشاوران ترک در نهادهای سوری، همگی نشان از طرح بلندپروازانه اردوغان برای نفوذ عمیق در دمشق داشت.

این حمایت در حالی صورت گرفت که محور مقاومت، به رهبری ایران، سال‌ها برای حفظ سوریه به‌عنوان عمق استراتژیک خود هزینه انسانی و مادی قابل توجهی پرداخته و آنکارا در جنگ نیابتی در سوریه، شکست داده بود.

حمایت ترکیه از نیروهای تروریستی مخالف اسد بر علیه ایران و حزب‌الله دقیقا در زمانی که محور مقاومت مشغول نبرد با رژیم صهیونیستی بود، از سوی تهران و محور مقاومت خیانتی واضح و غیر قابل کتمان از سوی آنکارا ثبت شد که در زمان مناسب، نیازمند پاسخی واضح است.

ترکیه با تقویت الشرع، عملاً مسیر را برای تضعیف حضور ایران، حزب‌الله و نیروهای مقاومت در سوریه هموار کرد. عملیات‌های امنیتی رژیم فعلی دمشق علیه نیروهای مقاومت و تلاش برای قطع مسیرهای انتقال سلاح به لبنان، بخشی از این واقعیت جدید بود.

ترکیه امیدوار بود با این سرمایه‌گذاری، سوریه را به حوزه نفوذ انحصاری خود تبدیل کند: کنترل مرزها، مهار کردها، بازگشت پناهجویان و ایجاد کریدورهای اقتصادی. با این حال، محاسبات آنکارا یک عامل کلیدی را نادیده گرفت: اسرائیل.

از همان روزهای پس از سقوط اسد، رژیم صهیونیستی با سرعت عمل کرد. ارتش اسرائیل وارد منطقه حائل جولان شد، مواضع نظامی حکومت اسد را منهدم کرد و حضور زمینی خود را در جنوب سوریه (درعا و قنیطره) گسترش داد. صدها عملیات، نفوذ زمینی، ایجاد نقاط بازرسی و حملات هوایی مستمر در بیش از یک نیم سال گذشته، نشان‌دهنده اراده تل‌آویو برای تحمیل نظم امنیتی خود بر سوریه جدید بود.

تل‌آویو اعلام کرد اجازه نمی‌دهد هیچ تهدیدی از خاک سوریه متوجه امنیتش شود و «وضعیت موجود امنیتی» را حفظ خواهد کرد. حمله به پایگاه ابوالظهور در روزهای گذشته، دقیقاً در همین چارچوب رخ داد. تل‌آویو مدعی شد سوریه در آستانه نقض توافق ضمنی امنیتی با اجازه استقرار نیروهای ترک در این پایگاه نزدیک حلب است. بنیامین نتانیاهو صراحتاً گفت پیام هشدار به ترکیه داده شده بود و چون شنیده نشد، «واضح‌تر» منتقل شد.

وزیر جنگ رژیم صهیونیستی نیز اردوغان را به «ماجراجویی‌های خطرناک» متهم کرد. دمشق و آنکارا هر دو مسئله استقرار نظامی ترک را رد کردند و آن را بهانه‌ای برای تجاوز رژیم صهیونیستی دانستند، اما واقعیت میدانی تغییر نکرد: اسرائیل بدون هماهنگی با ترکیه و حتی با انتقاد موقت واشنگتن، در عمق خاک سوریه عملیات نظامی انجام داد.

این رویداد نشان داد که نفوذ ترکیه، هرچند در حوزه‌های اقتصادی، سیاسی در حکومت شکست خورده جولانی قابل توجه است، اما در برابر اراده نظامی اسرائیل محدود مانده است. ترکیه می‌تواند وزیر انرژی‌اش را به دمشق بفرستد، توافق‌های معدنی امضا کند و به آموزش نیروهای سوری کمک کند، اما وقتی پای استقرار نظامی یا بازسازی قابلیت‌های هوایی سوریه در میان باشد، اسرائیل خط قرمز می‌کشد و آن را با بمب اجرا می‌کند.

حمایت ترکیه از الشرع که به‌عنوان جایگزینی برای نفوذ ایران معرفی می‌شد، عملاً فضای بیشتری برای مانور رژیم صهیونیستی ایجاد کرد. با تضعیف محور مقاومت در سوریه به دلیل خیانت آنکارا و با حضور گسترده اشغالگران صهیونیست در جنوب، سوریه به عرصه رقابت ترکیه-اسرائیل تبدیل شده است، عرصه‌ای که تاکنون بازنده بی چون و چرای آن، اردوغان بوده است.

اسرائیل اکنون نه‌تنها در جولان و جنوب سوریه حضور نظامی دارد، بلکه قادر است در شمال نیز پیام بازدارندگی به آنکارا ارسال کند. ترکیه که با امید «قدرت مسلط» وارد این بازی شد، اکنون با واقعیت دیگری روبه‌روست: الشرع ممکن است شریک آنکارا باشد، اما قدرت واقعی که قواعد بازی نظامی را تعیین می‌کند، تل‌آویو است.

خیانت (از منظر محور مقاومت) به متحدان سابق، نه به تثبیت هژمونی ترکیه، بلکه به تثبیت آزادی عمل اسرائیل منجر شد. سوریه پس از اسد، به‌جای تبدیل شدن به حوزه نفوذ انحصاری آنکارا، به میدانی تبدیل شده که در آن رژیم صهیونیستی با ابزار نظامی، خطوط قرمز خود را تحمیل می‌کند و ترکیه را مجبور به پذیرش محدودیت‌ها می‌سازد.

این تحولات درس روشنی برای بازیگران منطقه دارد: در منطقه غرب آسیا، محاسبات کوتاه‌مدت و امید به پر کردن خلأ قدرت بدون در نظر گرفتن موازنه واقعی نیروها، خصوصا ایران و محور مقاومت، اغلب به نتایجی خلاف انتظار می‌انجامد.

ترکیه با تقویت الشرع، یکی از ارکان محور مقاومت را تضعیف کرد، اما خود نیز در برابر قدرت‌نمایی رژیم صهیونیستی به شدت محدود شد. امروز کسی که بیش از دیگران در سوریه اعمال قدرت نظامی می‌کند، نه اردوغان و نه الشرع، بلکه اسرائیل است. خیانت به محور مقاومت، در نهایت به نفع رقیب اصلی ترکیه تمام شد و اکنون آنکارا نیز خطر تجاوز و اقدام صهیونیست‌ها علیه خود را احساس می‌کند.

بین الملل

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، عبدالباری عطوان، سردبیر روزنامه فرامنطقه‌ای رای الیوم در تحلیلی ، حملات هوایی اسرائیل به فرودگاه «ابوالظهور» در ادلب را نه تنها تجاوزی به سوریه، بلکه اهانتی بزرگ به امت اسلامی و دولت ترکیه دانست و پرسید: چرا وقتی ایران با موشک‌هایش تل‌آویو را لرزانده، آنکارا حتی سفیر اسرائیل را اخراج نمی‌کند؟

فرودگاه ابوالظهور؛ نقطه پایان توجیهات آنکارا عطوان: بسته شدن هرمز و باب‌المندب خزانه‌های کشورهای عربی را خالی کرد عطوان: تنگه هرمز نماد فروپاشی امپراتوری آمریکا است

عبدالباری عطوان با بیان اینکه از سکوت ترکیه در برابر حملات اسرائیل به ادلب شوکه شده است، گفت: «هشت حمله هوایی به فرودگاه ابوالظهور، اوج ذلت است. ترکیه که خود را قیم و پدر معنوی سوریه می‌داند، در برابر این تجاوز چه کرد؟ اینکه بگوییم اینجا خاک ترکیه نیست و نمی‌خواهیم در تله نتانیاهو بیفتیم، فرار از واقعیت است. اگر این حملات، اشغال جنوب سوریه و بمباران دمشق تجاوز نیست، پس چه چیزی تجاوز است؟»

«پیمان مکه»؛ تابلوی بزرگی که در آزمون شکست خورد

این تحلیلگر برجسته با اشاره به «پیمان مکه» (ائتلاف ترکیه، عربستان و پاکستان) تأکید کرد: «این حملات اسرائیل، اولین آزمون عملی برای این پیمان سه‌جانبه بود. آیا این تجاوز ثابت نکرد که این پیمان پوشالی است؟ اگر شما نمی‌توانید جلوی حمله به ادلب را بگیرید، چگونه ادعای دفاع از مکه، مدینه یا پاکستان را دارید؟ این توافق هیچ ارزش عملی ندارد و صرفاً یک نمایش سیاسی است.»

عطوان در انتقادی تند به سیاست‌های ترکیه افزود: «دولت ترکیه مدام از دولت اموی سخن می‌گوید و به نماز خواندن در مسجد اموی افتخار می‌کند. اموی‌ها پرچم اسلام را برافراشتند، اما شما چه کردید؟ به جای اسرائیل، به سوریه حمله کردید و پهپادهایتان را به اوکراین فرستادید. چرا حتی یک موشک یا سلاح دفاعی برای ارتش سوریه ارسال نکردید؟ چرا از تجهیزات دفاعی پیشرفته‌ای که دارید، برای حفاظت از حریم هوایی سوریه استفاده نمی‌کنید؟»

ایران؛ تنها بازیگری که اسرائیل از آن هراس دارد

تحلیلگر جهان عرب در بخش مهمی از سخنان خود، به نقش ایران اشاره کرد و گفت: «ببینید ایرانی‌ها چه می‌کنند؛ آن‌ها برای دفاع از متحدانشان در حزب‌الله لبنان، تل‌آویو را شخم زدند. اسرائیل جرأت نمی‌کند حتی یک موشک به سمت ایران شلیک کند، چون می‌داند این کار مساوی با ویرانی کامل تل‌آویو است. در جنگ 12 روزه، اسرائیل با موشک‌های ایران که حیفا و دیمونا را هدف قرار داد، ادب شد. اسرائیل می‌گوید این‌ها «مجوس‌های ایرانی» هستند، اما همین ایرانی‌ها هستند که امنیت تنگه هرمز را حفظ کرده و در جنگی تمام‌عیار مقابل اسرائیل ایستاده‌اند.»

عطوان در پایان این گزارش با لحنی هشدارآمیز گفت: «اسرائیل در سایه سکوت ترکیه و برخی دولت‌های اسلامی گستاخ‌تر شده است. در ماجرای کشتی مرمره، 10 تبعه ترک کشته شدند اما شما حتی سفیر اسرائیل را اخراج نکردید. این خضوع و توجیه، تنها نتیجه‌اش شعله‌ورتر شدن مقاومت در سوریه و منطقه است. ما به عنوان شهروندان مسلمان، این تسلیم را نمی‌پذیریم. هر تجاوزی به سوریه، تجاوز به عزت و شرف کل امت اسلامی است.

انتهای پیام/  

به گزارش ایلنا به نقل از عربی21، تام باراک، فرستاده ویژه آمریکا در منطقه، با رد روایت‌های مطرح‌شده درباره طرح «اسرائیل بزرگ» و احیای «امپراتوری عثمانی»، تأکید کرد این ادعاها با واقعیت‌های موجود در منطقه همخوانی ندارد.

باراک در گفت‌وگویی با ماریو نوفل، کارآفرین و روزنامه‌نگار لبنانی-استرالیایی، گفت برخی رسانه‌های استانبول گاه با انتشار نقشه‌هایی از مناطق گسترده، از مصر تا جزایر مالدیو، چنین القا می‌کنند که اسرائیل به دنبال گسترش نفوذ خود در این مناطق است.

وی در مقابل افزود که در تل‌آویو نیز گاهی روایت مشابهی درباره تلاش ترکیه برای احیای «نسخه دوم امپراتوری عثمانی» در همان مناطق مطرح می‌شود؛ با این حال، به گفته او، «هیچ‌یک از این روایت‌ها درست نیست».

باراک در بخش دیگری از سخنانش به حمله رژیم صهیونیستی به فرودگاه ابوالظهور در سوریه پرداخت و گفت اسرائیل این حمله را بر اساس اطلاعاتی درباره حضور نیروها یا تجهیزات نظامی ترکیه در این فرودگاه انجام داده بود، اما بررسی‌های بعدی آمریکا این ادعا را تأیید نکرد.

فرستاده آمریکا گفت واشنگتن پس از انجام تحقیقات و رایزنی با دستگاه‌های اطلاعاتی مرتبط به این نتیجه رسیده که «چنین چیزی صحت ندارد».

او همچنین درباره احتمال وقوع جنگ جهانی سوم هشدار داد و گفت تجربه جنگ جهانی دوم نشان می‌دهد یک اقدام ناخواسته یا محاسبه اشتباه می‌تواند زمینه‌ساز گسترش یک درگیری و تبدیل آن به جنگی فراگیر شود.

  انتهای پیام/