ساعت ۶ عصر است. میلیون ها نفر در حال خرید، پرداخت قبض یا کارت به کارت هستند. فقط در همین یک ساعت بیش از دو میلیون تراکنش ثبت می شود. اما کمتر کسی به این فکر می کند که اگر این شبکه برای چند دقیقه از کار بیفتد، چه تعداد خرید ناتمام می ماند و چه تعداد کسب وکار با اختلال روبه رو می شود. شاید به همین دلیل باشد که در صنعت پرداخت، تعداد کارت خوان ها و درگاه های پرداخت تنها بخشی از ماجرا هستند. آنچه اهمیت بیشتری دارد، توانایی شبکه در پاسخ گویی مداوم به میلیون ها درخواست پرداخت است؛ قابلیتی که معمولاً تا زمان بروز اختلال، کمتر دیده می شود.
اهمیت این زیرساخت زمانی بیشتر مشخص می شود که بدانیم بخشی از شبکه کشور در مقیاسی بسیار بزرگ فعالیت می کند. تصور کنید از هر چهار تراکنشی که در کشور انجام می شود، یکی از یک مسیر مشخص عبور کند. در چنین شرایطی، حتی یک اختلال کوتاه مدت هم می تواند بر تجربه میلیون ها کاربر اثر بگذارد. در سال ۱۴۰۴ بیش از ۱۰ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تراکنش در این شبکه پردازش شده است. اعدادی که نشان می دهد، کوچک ترین اختلال، تنها یک مشکل فنی نیست و می تواند بخشی از جریان روزمره جابه جایی پول در کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
ساعت های شلوغ؛ آزمون واقعی شبکه
پایداری شبکه در ساعت های خلوت چندان به چشم نمی آید. آزمون اصلی زمانی است که حجم تراکنش ها ناگهان افزایش پیدا می کند. داده ها نشان می دهد ساعت ۱۸ با بیش از دو میلیون تراکنش، پرترافیک ترین ساعت شبانه روز است. ساعت ۱۷ نیز نزدیک به یک میلیون و ۹۳۷ هزار تراکنش و ساعت ۱۹ بیش از یک میلیون و ۸۰۰ هزار تراکنش را ثبت کرده اند.
در مقابل، ساعات ۳ و ۴ بامداد با حدود ۲۴ هزار تراکنش کم ترافیک ترین ساعات شبانه روز هستند. به بیان دیگر، شبکه باید بتواند خود را با اختلافی چند ده برابری میان ساعات خلوت و ساعات اوج هماهنگ کند. همین تفاوت است که پایداری را به یک مزیت مهم تبدیل می کند. کاربران انتظار دارند چه در ساعت ۴ صبح و چه در ساعت ۶ عصر، پرداختشان بدون مشکل انجام شود.
چهارشنبه ها سخت تر از جمعه ها هستند
فشار روی شبکه فقط در طول شبانه روز تغییر نمی کند؛ روزهای هفته هم شرایط متفاوتی دارند. چهارشنبه با ثبت نزدیک به ۳۰ میلیون تراکنش، پرتراکنش ترین روز هفته بوده است. در مقابل، جمعه با حدود ۲۳ میلیون تراکنش کمترین حجم عملیات را ثبت کرده است.
اختلاف بیش از هفت میلیون تراکنشی میان این دو روز نشان می دهد شبکه پرداخت باید برای روزهایی طراحی شود که حجم عملیات به شکل محسوسی بیشتر از میانگین است. در واقع، زیرساخت های پرداخت بر اساس روزهای عادی سنجیده نمی شوند؛ بلکه عملکرد آن ها در روزهای اوج اهمیت دارد.
آزمون واقعی؛ ۱۲ روز بحران
شاید مهم ترین محک پایداری، عملکرد در شرایط غیرعادی باشد؛ زمانی که فشارهای بیرونی می توانند عملکرد شبکه را تحت تأثیر قرار دهند. بر اساس داده های گزارش پایداری، در دوره ۱۲ روزه منتهی به سوم تیرماه، سامانه های به پرداخت ملت بدون ثبت قطعی سرویس به فعالیت خود ادامه داده اند و سطح دسترس پذیری ۹۹.۹۹ درصدی را حفظ کرده اند. در این بازه روزانه به طور متوسط بیش از ۲۰.8 میلیون تراکنش از طریق پایانه های فروشگاهی انجام شده است. پایانه های اینترنتی نیز روزانه حدود ۲.۷ میلیون تراکنش، پایانه های پرداخت سوخت بیش از ۲.۳ میلیون تراکنش و خدمات مبتنی بر تلفن همراه بیش از ۱.۲ میلیون تراکنش را پردازش کرده اند.
نخستین روز تیرماه نیز با ثبت بیش از ۲۹ میلیون تراکنش، پرتراکنش ترین روز این دوره بوده است؛ روزی که شبکه در عین حفظ پایداری، یکی از بالاترین حجم های عملیاتی خود را تجربه کرده است.
88 میلیارد تراکنش در ۲۰ سال
مقیاس واقعی پایداری را شاید بتوان در آمار بلندمدت مشاهده کرد. طی ۲۰ سال فعالیت این شبکه، بیش از ۸۸ میلیارد تراکنش پردازش شده است. این عدد معادل متوسط ۱۴۱ تراکنش در هر ثانیه، بیش از ۸ هزار و ۵۰۰ تراکنش در هر دقیقه و حدود ۵۱۰ هزار تراکنش در هر ساعت است.
جالب تر اینکه حدود ۹۸.۸ درصد از این تراکنش ها با موفقیت انجام شده اند؛ رقمی که تصویری از عملکرد شبکه در بلندمدت ارائه می دهد و نشان می دهد پایداری تنها به چند روز یا چند ماه محدود نمی شود.
پایداری؛ چیزی که تا زمان از دست رفتنش دیده نمی شود
کاربران هنگام پرداخت، تنها نتیجه را می بینند؛ خریدی که انجام می شود، قبضی که پرداخت می شود یا انتقال وجهی که با موفقیت پایان می یابد؛ اما پشت این تجربه روزمره، زیرساختی قرار دارد که باید در شلوغ ترین ساعت ها، پرترافیک ترین روزها و حتی در شرایط بحرانی، بدون وقفه به کار خود ادامه دهد.
داده های گزارش پایداری ۱۴۰۴ به پرداخت ملت نشان می دهد، ارزش یک شبکه پرداخت، تنها با تعداد تراکنش ها یا سهم بازار سنجیده نمی شود؛ بلکه توانایی آن در حفظ تداوم خدمت و پاسخ گویی در مقیاس ملی نیز بخشی از این تصویر است. به پرداخت ملت با پردازش بیش از ۱۰ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تراکنش در سال و سهم بیش از ۲۲ درصدی از تعداد و ۲۵ درصدی از مبلغ تراکنش های شبکه پرداخت کشور، نمونه ای از زیرساختی است که استمرار عملکرد آن، با جریان روزمره اقتصاد و زندگی میلیون ها نفر گره خورده است.
دانلود گزارش:
https://behpardakht.ir/report 1404/index 1.html
