به گزارش خبر فوری، اختلافات ایران و آمریکا بر سر تنگه هرمز وارد فاز و مرحله جدیدی شده است. عمان تبدیل به ضلع سوم این اختلاف و درگیری شده است. پیش از این، گفته شد که مذاکرات ایران و عمان می تواند اختلافات ایران و آمریکا بر سر تنگه را حل کند (اینجا بخوانید). اما همانطور که عمان می تواند حلکننده مشکل و درگیری ایران و آمریکا باشد، به همان شکل، قادر است این اختلاف و درگیری را تبدیل به گره ای کور کند.
کافی است نگاهی به وضعیت فعلی طرفین داشته باشیم و آن را مرور کنیم. ایران و عمان وارد مذاکرات دوجانبه بر سر مسیر جنوبی تنگه هرمز شدند. ترامپ از این مذاکرات خشمگین شد و حتی عمان را تهدید به بمباران کرد. از آن سو، برخی گزارش های خارجی از کریدوری مخفی سخن گفتند که در مسیر جنوبی دریای عمان و تنگه هرمز، افتتاح شده و در حال عبور آزادانه نفتکش ها و کشتی های آمریکایی است؛ خبری که در صورت صحت، می تواند اهرم تنگه هرمز را از دست ایران خارج کرده و آن را بی اثر کند. درست بعد از این خبر بود که پایگاه سمافور آمریکا مدعی سد که مذاکرات ایران و عمان بر سر تنگه هرمز به بنبست خورده است. آیا این بنبست به علت انتشار خبر کریدور مخفی بوده است؟ آیا ایران به صداقت طرف عمانی شک کرده است؟ آیا عمان تسلیم تهدیدات ترامپ شده و تغییر موضع داده است؟ تلاشهای یک میانجی همیشه ناکام
نمی توان بدون آگاهی از جزئیات مذاکرات تهران - مسقط به پرسش های بالا پاسخ داد. با این حال، آنچه مشخص است این است که عمان نتوانسته جایگاه خود را در میان اختلافات ایران و آمریکا تثبیت کند. پیش از این، مسقط بارها تلاش کرد تبدیل به میانجی اختلافات ایران و آمریکا شود. این تلاش از دهه ۸۰ و با شروع بحران هسته ای به اوج رسید و تا دهه ۹۰ و ۱۴۰۰ نیز تداوم یافت. اما این تلاش ها معمولا نتوانستند مثمرثمر بوده و به نتیجه ای ملموس برسند. تلاش عمان برای میانجیگری میان تهران و واشنگتن در یک سال اخیر مجددا به اوج خود رسید. وزیر خارجه عمان نقش زیادی در مذاکرات ویتکاف- عراقچی داشت اما نتیجه این مذاکرات چه شد؟ جنگ میان ایران و ائتلاف آمریکا و اسرائیل. حتی بعد از جنگ ایران و آمریکا نیز تلاش هایی از جانب مسقط برای آتشبس صورت گرفت امادر نهایت، پاکستان بود که توانست این امر را محقق کند و به درگیری های مستقیم دو طرف پایان دهد.
در مذاکرات تنگه هرمز، وضعیت عمان کمی متفاوت است. عمان فقط میانجی نیست بلکه یکی از طرف هایی است که رسما در اختلافات دخالت داشته و صاحب منفعت است، چرا که مسیر جنوبی تنگه هرمز جزء خاک عمان به حساب می آید و مسقط باید درباره سرنوشت آن تصمیم بگیرد. اما حتی در این شرایط نیز عمان قادر به تصمیم گیری مستقلانه و عدمانفعال نیست. انفعال عمان سبب شده ایران و آمریکا نتوانند مشکل خود را حل کنند و معضل تنگه هرمز همچنان بر سر خود باقی ماند. قدرت و میانجیگری
آنچه بیش از همه در مورد عمان قابل توجه است، عدم قدرت استراتژیک آن است. میانجیگری، آن هم میان دو قدرت اصلی تعیینکننده در منطقه یعنی ایران و آمریکا، احتیاج به قدرت (اعم از اقتصادی و سیاسی تا نظامی) دارد. پاکستان که توانست تبدیل به میانجی ایران و آمریکا شود، قدرت نظامی و سیاسی زیادی داشت و می توانست مستقل از اراده قدرت های دیگر، تصمیم گیری کرده و آزادی عمل نسبی داشته باشد. به همین دلیل، توانست میان ایران و آمریکا میانجیگری کند. اما عمان فاقد قدرت و اراده لازم برای عمل و استقلال رای است و در نتیجه، دائما در میانجیگریهای خود شکست میخورد؛ حتی وقتی خودش در این میانجیگری منفعت داشته باشد.
به گزارش خبرفوری به نقل از فارین پالیسی، او که ایدهای بحثبرانگیز برای پاکسازی غزه دارد ( انتقال آوارهای جنگ به درون دریای مدیترانه برای گسترش زمین) اکنون خود به بخشی از یک معمای پیچیده سیاسی تبدیل شده است. این طرح که از نگاه شعث میتواند غزه را در کمتر از سه سال از زیر آوارها نجات دهد، از دید منتقدان تنها یک راهکار فنی نیست، بلکه یک «مدل اقتصادی» است که ممکن است آینده سیاسی فلسطینیان را تغییر دهد.
تکنوکراتی در میان دو جبهه
شعث، مهندس عمران متولد ۱۹۵۸ در خانیونس، مسیری طولانی را از تحصیل در قاهره و بلفاست تا حضور در سطوح عالی تشکیلات خودگردان به عنوان معاون وزیر برنامهریزی پیموده است. تجربه او در مدیریت بودجههای کلان و تعامل با نهادهای بینالمللی، او را به گزینهای تبدیل کرده که هم غرب و هم اسرائیل، علیرغم ملاحظات امنیتیشان، تا حدی برای مدیریت مرحله انتقالی به او اعتماد دارند. شعث خود در توضیح ماهیت تیم دوازدهنفرهاش گفته است: «ما ذهنهای فلسطینی هستیم، نه سلاحها.» این جمله، تلاشی برای تعریف هویت «کمیته ملی اداره غزه» به عنوان نهادی تکنوکراتیک و غیرنظامی است.
بیشتر بخوانید:
چرا اسرائیل به ناو هواپیمابر آمریکایی حمله کرد؟! | جریان راست آمریکا میگوید عمدی است | پشت پرده «یک اشتباه فاجعهبار»
عکس جنجالی دو سرباز زن اسرائیلی با یک زندانی | عکسی که خیلی زود حذف شد
بستنی با طعم خون | چرا طعم جدید یک بستنی اسرائیلی جنجالی شد؟
ماجرای پهپادهای اسرائیلی در جنوب لبنان که صدای گریه کودکان را پخش میکند!
هراس از یک «مدل اقتصادی» جدید
با وجود نیاز مبرم به بازسازی، انتصاب شعث با موجی از نگرانی در محافل فلسطینی روبهرو شده است. منتقدان بیم دارند که اولویت دادن به رفاه اقتصادی، به بهای کمرنگ شدن آرمان ملی و استقلال فلسطینیان تمام شود. محمد شهاده، پژوهشگر شورای روابط خارجی اروپا، معتقد است که واگذاری وظایفی مانند مدیریت گذرگاه رفح به این کمیته، میتواند شکاف عمیق موجود میان غزه و کرانه باختری را نهادینه کند و هماهنگی میان این دو منطقه را برای همیشه از بین ببرد. نگرانی عمیقتر این است که مدل کنونی نه تنها در غزه، بلکه در آینده به الگویی برای اداره کرانه باختری تبدیل شود؛ مدلی که سیاست را کنار میگذارد و حکمرانی را به یک پروژه صرفا خدماتی و اقتصادی تقلیل میدهد.
بنبست در هتلهای قاهره
با وجود برنامههای بلندپروازانه، شعث و تیمش با واقعیتهای تلخ سیاسی روبهرو هستند. بیش از هفت ماه پس از انتصاب، آنها هنوز در هتلی در قاهره منتظر چراغ سبز برای آغاز فعالیتاند. بازسازی غزه در بنبستی گرفتار شده که خروج از آن نیازمند پاسخ به پرسشهای لاینحل است: تکلیف خلع سلاح حماس چه میشود؟ اسرائیل همچنان به تعهدات امنیتی خود تردید دارد و حماس نیز، اگرچه از آمادگی برای کنار گذاشتن سلاح سخن گفته، اما در عمل از قدرت خود عقبنشینی نکرده است. اران لرمن، مقام سابق امنیت ملی اسرائیل، نیز تصریح کرده که هیچ جدول زمانی مشخصی برای پایان ماموریت این کمیته وجود ندارد و وضعیت همچنان در «ابهام» به سر میبرد.
انتخابات؛ تنها راه برونرفت یا سرابی سیاسی؟
در چنین شرایطی، برخی ناظران برگزاری انتخابات پارلمانی و ریاستجمهوری را تنها راه مشروعیتبخشی به مدیریت آینده غزه میدانند. محمد شهاده معتقد است که انتخابات میتواند راهی برای پایان دادن به بنبست فعلی باشد، اما مشارکت حماس در آن، گرهگاه اصلی است. شروط محمود عباس مبنی بر لزوم کنار گذاشتن خشونت و به رسمیت شناختن اسرائیل، حضور حماس را با دشواری روبهرو میکند. با این حال، تلاشهایی برای ایجاد ائتلافهای ملی جهت عبور از این موانع در جریان است.
سرنوشت علی عبدالحمید شعث نه در دفتر مهندسیاش، بلکه در اتاقهای فکر تلآویو، واشینگتن و رامالله رقم میخورد. چالش بزرگ او این است: چگونه میتواند غزه را از آوارها پاک کند و زندگی را به مردم بازگرداند، بدون آنکه این بازسازی به قیمت تضعیف حق تعیین سرنوشت سیاسی فلسطینیان تمام شود؟ برای مردم غزه که میان نیاز به بازسازی و بیم از دست دادن هویت ملیشان گرفتار شدهاند، پاسخ به این پرسش حیاتیتر از هر طرح مهندسی است. شعث در میان ویرانههای غزه، در حال آزمودن مدلی است که اگر شکست بخورد، هزینهاش تنها آواربرداری ناتمام نخواهد بود، بلکه میتواند چشمانداز وحدت ملی فلسطینیان را برای دههها به تعویق بیندازد.
فرارو: یک دریادار بازنشسته نیروی دریایی آمریکا با دفاع از رویکرد اقتصادی دولت دونالد ترامپ علیه ایران مدعی شد واشنگتن به دنبال همراهکردن کشورهای جهان با فشارهای اقتصادی علیه تهران است.
جیمز استاوریدیس، دریادار بازنشسته نیروی دریایی آمریکا، گفت وعده دونالد ترامپ، برای تحت فشار قرار دادن شدید اقتصادی ایران، «بهترین گزینه از میان مجموعهای از گزینههای بد» است، هرچند اجرای آن احتمالا با مشکلاتی همراه خواهد بود.
به نقل از سیانان، استاوریدیس با اشاره به گزینههای پیش روی دولت آمریکا اظهار کرد واشنگتن میتواند «به درگیریهای تمامعیار بازگردد» یا «از آن کنار بکشد».
او افزود گزینه دیگری که ترامپ در حال دنبال کردن آن است، درخواست از «بقیه جهان برای مشارکت در این محاصره» است.
ترامپ پیشتر از اجرای یک «دیدی اقتصادی» علیه ایران سخن گفته و تهدید کرده است کشورهایی که همچنان با تهران تجارت کنند، با «پیامدهای اقتصادی بسیار شدیدی» مواجه خواهند شد.
استاوریدیس در ادامه گفت: «فکر میکنم این موضوع مشکلساز خواهد شد و چین تنها نخستین کشوری است که از پذیرفتن افتخار مشارکت در محاصره ایران خودداری خواهد کرد.»
این اظهارات پس از آن مطرح شد که پکن اعلام کرد «تحریمها و تاکتیکهای فشار، راهحل نیستند.»
