اینترنت در ایران دیگر فقط وسیلهای برای تماشای فیلم، گفتوگو در شبکههای اجتماعی یا دنبالکردن اخبار نیست. برای بخشی از جامعه، اتصال به اینترنت با کار، درآمد و حتی تأمین هزینههای زندگی گره خورده است. رانندهای که مسافر خود را از طریق یک پلتفرم پیدا میکند، فروشندهای که کالای خود را در شبکههای اجتماعی عرضه میکند، مدرس و دانشجویی که از آموزش آنلاین استفاده میکنند و نیروی دورکاری که پروژههای خود را از طریق اینترنت تحویل میدهد، همگی در اقتصادی فعالیت میکنند که مرزهای آن هر روز گستردهتر میشود.
اما اقتصاد دیجیتال ایران واقعاً بر دوش چه تعداد از مردم میچرخد؟ چه سهمی از کاربران، درآمد و معیشت خود را وابسته به اینترنت میدانند و چه تعداد هنوز اینترنت را بیشتر به چشم ابزاری برای ارتباط، سرگرمی یا دریافت خدمات نگاه میکنند؟
نتایج نظرسنجی ملی مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران، ایسپا، تصویری دوگانه از این وضعیت ارائه میدهد. از یکسو، بیش از نیمی از کاربران میگویند معیشت آنان دستکم تا اندازهای به اینترنت و شبکههای اجتماعی وابسته است و نزدیک به یکسوم نیز در صورت تداوم قطع اینترنت بینالملل، در حوزه کار و درآمد با مشکل مواجه میشوند. از سوی دیگر، هنوز ۴۳.۵ درصد کاربران میگویند درآمد و معیشتشان هیچ وابستگیای به اینترنت ندارد. این فاصله نشان میدهد اقتصاد دیجیتال، هرچند دیگر یک بخش کوچک و حاشیهای نیست، هنوز به اقتصاد غالب جامعه ایران تبدیل نشده است.
اینترنت، نان سفره یک پنجم کاربران
براساس نظرسنجی ایسپا، ۲۰.۳ درصد کاربران اینترنت گفتهاند درآمد و معیشت آنها به میزان زیاد یا خیلی زیاد به اینترنت و شبکههای اجتماعی وابسته است. ۹.۳ درصد نیز میزان این وابستگی را متوسط و ۲۵.۸ درصد آن را کم توصیف کردهاند.
به این ترتیب، در مجموع بیش از ۵۵ درصد کاربران اینترنت گفتهاند معیشتشان، ولو به درجات متفاوت، به فضای آنلاین وابسته است. با این حال، شدت این وابستگی یکسان نیست. برای بخشی از کاربران، اینترنت مستقیماً محل کسب درآمد است؛ اما برای گروهی دیگر، تنها یکی از ابزارهای جانبی کار، تبلیغات، ارتباط با مشتری یا دریافت خدمات محسوب میشود.
در سوی دیگر، ۴۳.۵ درصد کاربران گفتهاند درآمد و معیشت آنان اصلاً …
