مجید قربانی، روانشناس و کارشناس حوزه اعتیاد، با تشریح ابعاد مختلف پیشگیری از اعتیاد اظهار کرد: پیشگیری یک مفهوم سلامتمحور است که در همه حوزههای بهداشت و سلامت کاربرد دارد و به مجموعه اقداماتی گفته میشود که از بروز شرایط آسیبزا و بیماریها جلوگیری میکند.
وی با بیان اینکه اختلال مصرف مواد نیز همانند سایر بیماریها در چارچوب نظام سلامت قابل بررسی است، افزود: هدف پیشگیری، تمرکز بر افرادی است که هنوز به مصرف مواد و اعتیاد مبتلا نشدهاند؛ بنابراین مخاطب برنامههای پیشگیرانه، همه افراد جامعه هستند، نه فقط کسانی که دچار اعتیاد شدهاند.
قربانی با اشاره به سطوح مختلف پیشگیری گفت: پیشگیری در سه سطح اولیه، ثانویه و ثالث انجام میشود. در پیشگیری اولیه، تمامی اقدامات با هدف جلوگیری از آغاز مصرف مواد صورت میگیرد. پیشگیری ثانویه بر مداخلات زودهنگام برای افرادی تمرکز دارد که مصرف را آغاز کردهاند اما هنوز وابستگی شدیدی پیدا نکردهاند و در پیشگیری ثالث نیز هدف، کاهش آسیبها و جلوگیری از گسترش مشکلات در افرادی است که به اختلال مصرف مواد مبتلا هستند.
وی ادامه داد: بسیاری از افراد تصور میکنند مصرف یکی دو بار مواد یا برخی داروهای دارای اثرات مخدر، مشکلی ایجاد نمیکند، در حالی که همین رفتارها میتواند زمینهساز وابستگی و اعتیاد شود. علاوه بر این، هرگونه وابستگی بیمارگونه به یک رفتار نیز در چارچوب رفتارهای اعتیادی قابل بررسی است.
این کارشناس حوزه اعتیاد با اشاره به تحول رویکردهای پیشگیری در دنیا اظهار داشت: در سالهای گذشته، اطلاعرسانی مستقیم درباره مواد مخدر یکی از مهمترین راهبردهای پیشگیری بود و حتی تلاش میشد با ایجاد ترس و هشدار، افراد از مصرف مواد بازداشته شوند، اما تجربه نشان داد این شیوه بهتنهایی اثربخش نیست.
وی افزود: پیشگیری یک تیغ دولبه است؛ اگر آموزشها بهصورت علمی، دقیق و متناسب با مخاطب طراحی نشوند، ممکن است نتیجه معکوس داشته باشند و حتی حس کنجکاوی برخی افراد را برای تجربه مصرف مواد افزایش دهند؛ از این رو، شیوههای نوین پیشگیری بیشتر بر آموزشهای غیرمستقیم و ارتقای توانمندیهای فردی و اجتماعی متمرکز هستند.
قربانی با بیان اینکه پس از رویکرد اطلاعرسانی، آموزش مهارتهای فردی و ایجاد جایگزینهای …
