مقدمه- در جهان معاصر، پایگاه های نظامی خارجی دیگر صرفا مجموعه ای از تأسیسات دفاعی، باندهای پرواز یا مراکز لجستیکی نیستند؛ آنها به یکی از پیچیده ترین نقاط تلاقی میان امنیت، حاکمیت سرزمینی و مسوولیت بین المللی دولت ها تبدیل شده اند. در گذشته، آغاز یک عملیات نظامی غالبا از قلمروی دولت مهاجم صورت می گرفت و رابطه میان عامل حمله و سرزمین محل عملیات، شفاف تر بود. اما تحول در ساختارهای امنیتی جهانی و گسترش پیمان های دفاعی، وضعیت متفاوتی ایجاد کرده. امروز ممکن است نیروهای نظامی یک دولت در قلمروی دولت دیگری مستقر باشند، عملیات را از آنجا پشتیبانی یا هدایت کنند و پیامدهای حقوقی و امنیتی آن متوجه دولت ثالثی شود. در چنین شرایطی، پرسش بنیادینی مطرح می شود: اگر حمله مسلحانه ای علیه یک دولت از طریق پایگاه نظامی یک دولت خارجی در قلمرو دولت سوم انجام شود، جایگاه حقوقی حق دفاع مشروع دولت مورد حمله چیست؟ و …
