به گزارش ایسنا، نظام حمایت از شاغلان مشاغل سخت و زیانآور در ایران با هدف جبران آثار نامطلوب شرایط کار بر سلامت جسمی و روانی بیمهشدگان شکل گرفته است. بر اساس تبصره ۲ ماده ۷۳ قانون تأمین اجتماعی، افرادی که حداقل ۲۰ سال متوالی یا ۲۵ سال متناوب در مشاغل سخت و زیانآور اشتغال داشته و حق بیمه مربوط را پرداخت کرده باشند، بدون شرط سنی میتوانند تقاضای بازنشستگی کنند و هر سال سابقه پرداخت حق بیمه در این مشاغل یکونیم سال محاسبه میشود.
این حکم در زمان تصویب، عمدتاً با منطق جبران آثار فرسایشی و زیانآور کار طراحی شده است. با این حال، در شرایط کنونی که صندوقهای بازنشستگی با چالشهای جدی پایداری مالی، افزایش طول عمر، تغییر ساختار جمعیتی و افزایش تعهدات بلندمدت مواجهاند، اتکای صرف به بازنشستگی پیش از موعد، بدون تمرکز همزمان بر پیشگیری و اصلاح شرایط محیط کار، میتواند به انتقال هزینههای ناشی از شرایط نامطلوب کار از کارفرما به نظام بیمهای منجر شود.
در واقع، اگر شغل سخت و زیانآور به دلیل شرایط نامناسب محیط کار ایجاد شده باشد، راهحل پایدار این نیست که پس از سالها مواجهه با عامل زیانآور، کارگر زودتر بازنشسته شود؛ بلکه اولویت باید حذف یا کاهش عامل زیانآور در محل کار باشد.
براساس اعلام اداره کل روابط عمومی و امور بینالملل سازمان تامین اجتماعی، مطالعه تطبیقی کشورهای اروپایی نشان میدهد که سیاستگذاری در حوزه مشاغل سخت و زیانآور در سالهای اخیر از یک مدل صرفاً مبتنی بر خروج زودهنگام از بازار کار به سمت مدلهای ترکیبی از جمله پیشگیری از مخاطرات شغلی، ارتقای ایمنی و بهداشت حرفهای، بازتوانی، بازآموزی، انتقال به مشاغل کمخطرتر، کاهش ساعات کار، بازنشستگی جزئی و تدریجی، ارزیابی فردی میزان مواجهه با عوامل زیانآور و در نهایت بازنشستگی پیش از موعد برای گروههای واقعاً پرخطر حرکت کرده است. همچنین در دهه اخیر در ۳۵ کشور مورد بررسی، روند غالب به سمت طولانیتر کردن عمر کاری و محدودتر کردن دسترسی به طرحهای ویژه بازنشستگی بوده است.
وضعیت ایران از منظر حقوقی
قانون ایران در تعریف مشاغل سخت و زیانآور، نکته بسیار مهمی دارد؛ شغلی سخت و زیانآور تلقی میشود که عوامل فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی یا بیولوژیکی محیط کار …