حجتالاسلاموالمسلمین محسن الویری- مدیر گروه تاریخ دانشگاه باقرالعلوم(ع) - در گفتوگو با ایسنا، به نقد پیشفرض دوگانه «مدارا و صلحطلبی در شرایط ضعف در برابر قیام و مبارزه در شرایط قدرت» پرداخت و با اشاره به سیره معصومان(ع)، بر تعطیل ناپذیری حکم جهاد و تنوع اشکال آن تأکید کرد و نقش رهبری را در تشخیص مصداق کنونی جهاد تعیین کننده دانست.
نقد دوگانه مدارا در ضعف و مبارزه در قدرت
الویری در پاسخ به پرسش اول، با رد صریح این دوگانه اظهار کرد: این دوگانه از اساس با تفکر دینی و سیره عملی ائمه معصوم(ع) همخوانی ندارد. نه اینگونه است که در شرایط ضعف فقط به دنبال صلح و مدارا باشیم و در شرایط قدرت فقط به جنگ با ظلم بپردازیم. حتی در موضع قدرت، عفو و بخشش داریم که اگرچه روایات آن ناظر به تعاملات فردی است، اما در خوانش جمعی و اجتماعی میتواند خط مشی برای کلان جامعه و حکومت باشد. همچنین در موضع ضعف، ائمه(ع) متناسب با شرایط، ستمستیزی داشتند.
وی افزود: آنچه در فرهنگ دینی به عنوان یک بنیان نظری قطعی، گریزناپذیر و تعطیل ناپذیر داریم، حکم جهاد است؛ یعنی کوشش و سختکوشی برای حفظ آرمانهای دینی. این حکم هرگز رنگ تعطیل به خود نمیگیرد، اما میتواند در قالبهای گوناگون ظاهر شود: گاهی مبارزه نظامی، گاهی صلح، گاهی مدارا، گاهی کار علمی، گاهی کار سیاسی کم هزینهتر، گاهی تقیه، گاهی کنار کشیدن از جامعه و گاهی پذیرش ولایتعهدی یک خلیفه غاصب (مانند آنچه امام رضا(ع) انجام داد).
الویری با اشاره به مصادیق عینی در نظام جمهوری اسلامی اظهار کرد: پس از پیروزی انقلاب، مفاهیمی مانند "جهادسازندگی"، "جهاد کشاورزی" و "جهاددانشگاهی" را داریم و رهبر معظم انقلاب نیز تعبیر "جهاد تبیین" را به کار بردند. همچنین دفاع مقدس ۸ ساله و حتی شهدای اخیر جان برکف از آرمانها دفاع کردند، همگی مصادیق جهاد هستند. بنابراین جهاد چه در موضع قدرت و چه در موضع ضعف، یک حکم تعطیل ناپذیر است و تنها شکل آن تغییر میکند.
وی تأکید کرد: تنوع رفتارهای اهل بیت(ع) را نباید به ضعف یا قدرت آنان برگردانیم، بلکه باید از منظر شرایط و اقتضائات حفظ دین نگاه کنیم. اگر حفظ دین ایجاب کند که جان بدهیم، حتی در موضع ضعف، مبارزه مسلحانه میکنیم؛چنانکه امام حسین(ع) چنین کرد. امام حسن(ع) نیز به خاطر ضعف نبود که صلح کرد،بلکه …
