در برخی شرایط، خشکسالی موجب کاهش ابتلا به بیماری میشود و در برخی دیگر، بهطور غیرمنتظرهای شرایط ایدهآلی برای گسترش عفونتها ایجاد میکند.
پژوهشگران چارچوبی برای توضیح «پارادوکس خشکسالی و بیماری» ارائه کردند که خشکسالی چگونه روابط میان انگلها، میزبانهای آنها و محیط مشترکشان را تغییر میدهد. این موضوع برای سلامت انسان اهمیت زیادی دارد زیرا از میان ۴۳۷ انگل شناختهشدهای که انسان را آلوده میکنند، تقریبا ۶۵ درصد به نوعی، به آب وابستهاند. بیماریهای آبزی همچنین میتوانند حیاتوحش را تحت تاثیر قرار دهند، منابع مهم غذایی مانند ماهی و خرچنگ را از بین ببرند و به گردشگری و تفریحات آبی آسیب بزنند.
گاهی خشکسالی به مهار بیماری کمک میکند، برای مثال، در کنیا، خشکسالی طولانیمدت در اوایل دهه ۲۰۰۰ موجب مرگ حلزونهایی شد که ناقل بیماری انگلی «شیستوزومیازیس» بودند. با کاهش تعداد حلزونهای ناقل انگل، موارد ابتلای انسان بهطور چشمگیری کاهش یافت.
خشکسالی میتواند نتیجهای کاملا متفاوت نیز داشته باشد طی خشکسالیهای شدید در شاخ آفریقا در اوایل دهه ۲۰۲۰، کمبود آب، برخی جوامع را مجبور کرد از منابع آب ناسالم استفاده کنند که به شیوع گسترده وبا منجر شد.
پژوهشگران چند دلیل برای تاثیر متفاوت خشکسالی بر بیماریها را شناسایی کردهاند. یکی از این عوامل، تجمع حیوانات در اطراف منابع آبی است. هنگامی که تنها چند برکه یا آبشخور میماند، حیوانات وحشی به تعداد زیاد در اطراف آنها جمع میشوند. این وضعیت فرصت بیشتری برای انتقال انگل میان حیوانات فراهم میکند. کوچکتر شدن منابع آب همچنین میتواند یافتن میزبان را برای انگلهای آبزی آسانتر کند.
اگر یک برکه پیش از آنکه انگل بتواند چرخه زندگی خود را کامل کند، کاملا خشک شود، نتیجه برعکس خواهد بود. پژوهشگران این وضعیت را «تلههای خشکشدن» مینامند. در این شرایط، انگلها گرفتار شده و پیش از آنکه بتوانند گسترش پیدا کنند، از بین میروند و در نتیجه نرخ ابتلا کاهش مییابد.
خشکسالی همچنین کیفیت آب مانده را تغییر میدهد. با تبخیر آب، دما و میزان شوری ممکن است افزایش یابد، سطح اکسیژن کاهش پیدا کند و آلایندهها و مواد مغذی غلیظتر شوند. برخی انگلها از این شرایط سود میبرند، در حالی که برخی دیگر قادر به تحمل آن نیستند.
همزمان، شرایط سخت محیطی میتواند حیوانات را تضعیف کند. برای نمونه، گرمتر و خشکتر شدن برکهها ممکن است دفاع ایمنی قورباغهها را کاهش دهد و آنها را در برابر عفونتهایی مانند قارچ کیترید آسیبپذیرتر کند.
خشکسالی همچنین میتواند به نفع گونههایی باشد که توانایی بیشتری برای بقا در شرایط خشک دارند. پشهها، نمونه مهمی از این گونهها هستند. کوچک شدن منابع آب میتواند حوضچههای کمعمق و بخشهایی از آب راکد بر جای بگذارد که زیستگاه مناسبی برای تولید مثل پشهها فراهم میکنند. افزایش جمعیت پشهها نیز میتواند فرصت انتقال بیماریهای منتقله از پشه را افزایش دهد.
پژوهشگران اظهار کردند: پرسش کلیدی این است که آیا در طول خشکسالی، تعداد کافی از میزبانها و انگلها و همچنین منابع آب مناسب برای ادامه چرخه انتقال بیماری باقی میماند یا خیر. اگر خشکسالی میزبانها و انگلها را بدون از بین بردن آنها به یکدیگر نزدیکتر کند، احتمال افزایش بیماری وجود دارد اما اگر از دست رفتن آب، زیستگاهها یا گونههای مورد نیاز انگلها را نابود کند، ممکن است میزان عفونت کاهش یابد.
نوریج گزارش کرد که با افزایش خطر خشکسالی در بسیاری از مناطق جهان با تغییرات اقلیمی، درک این تفاوت اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد. چارچوب جدید میتواند به دانشمندان و مسئولان بهداشت عمومی کمک کند پیشبینی کنند کدام بیماریهای مرتبط با آب احتمالا با گرمتر و خشکتر شدن جهان خطرناکتر میشوند و کدام بیماریها ممکن است کاهش یافته یا حتی ناپدید شوند.
نتایج این پژوهش در نشریه Trends in Ecology and Evolution منتشر شده است.
انتهای پیام
