امیرمسعود شهرامنیا - رئیس مرکز نشر دانشگاهی - مراسم تجلیل از توفیق سبحانی را بهانهای برای توجه بیشتر به آثار او خواند و گفت: امیدواریم این نشست، فرصتی برای همکاری بیشتر میان دو کشور دوست و همسایه باشد؛ خوشحالیم سفیر دانشمند کشور ترکیه همکاری کردند تا سرمایه فرهنگی دو کشور را بهانهای برای دوستی بیشتر قرار دهیم.
او سپس گفت: آثار مولانا هم میراث بشریت و هم سرمایه گرانقدری برای ایرانیان و مردمان کشورهای دنیا است. استاد بهاءالدین خرمشاهی در توصیف «کلیات شمس» که امروز به بهانه رونمایی آن گرد هم آمدهایم، نوشتهاند این اثر، کاملترین و جامعترین تصحیحی است که از «کلیات شمس» ارائه میشود. این نسخه از تصحیح استاد بدیعالزمان فروزانفر هم کاملتر است، زیرا از نسخهای نزدیکتر به زمان حیات مولانا استفاده شده است و دقت نظری که استاد سبحانی داشتند باعث شده است، نسخه بسیار کامل، آراسته و پیراسته در دسترس قرار بگیرد.
توفیق سبحانی به امداد سفیر ترکیه آمد
حجابی کرلانگیچ - سفیر جمهوری ترکیه در ایران - نیز ضمن تشکر از برگزارکنندگان این نشست، گفت: مولانا ما را گردهم آورد؛ دو ملت با یک ایده کنار هم هستیم و این ارزشمند است.
او افزود: علت تشکیل این جلسه دیوان مولانا است؛ البته علت اصلی دکتر سبحانی است. ما از آثار ایشان در ترکیه خیلی استفاده کردهایم. در ترکیه در خدمت ایشان بودیم و در جلسههای مختلف از سخنرانی ایشان استفاده کردیم. البته این نکته را هم باید درباره دکتر توفیق سبحانی بگویم که معرفی آثار استاد عبدالباقی گولپینارلی در ایران به همت ایشان محقق شد.
سفیر ترکیه یادآور شد: ما میراثدار آثار مولانا هستیم اما به صورت احسن نتوانستیم چاپ اصلی آثار مولانا را داشته باشیم. تصحیح «مجالس سبعه» و «فیهما فیه» دکتر سبحانی خدمت بزرگی بود. مسائلی در «کلیات شمس» برای بنده روشن نبود که یادداشتهای دکتر سبحانی در این کتاب که در مرکز نشر دانشگاهی منتشر شده است، به امداد من رسید و برای حل مسائل تاریخی و فرهنگی و حتی زبان ترکی از یادداشت ایشان استفاده کردم.
شهین اعوانی: شاهکار ماندگاری ایجاد کردید
شهین اعوانی - استاد فلسفه - نیز در سخنانی گفت: تصحیح یک متن به مراتب دشوارتر از تألیف متن است، زیرا در تألیف از خود اختیار دارید و در تصحیح هیچ اختیاری ندارید. دکتر سبحانی! شما با تصحیح این اثر، شاهکار ماندگاری ایجاد کردهاید و نسلهای بعد خواهند گفت که این تصحیح در آن دوره توسط شما انجام گرفت.
او سپس بیان کرد: تأثیر تصحیح آثار فاخر برای فرهنگ ایرانی، عرفانی و فلسفی در نسلهای مختلف این است که انسان به تکامل بیشتری برسد و جوانترها بخوانند تا قدری روحیه لطیف عرفانی در آنها تقویت شود.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه جایگاه شمس را نمیشود به راحتی فهم کرد، درباره نگاه شمس به انسان توضیح داد و یادآور شد: هر مطلبی که در آثار مولانا و کلیات شمس میخوانیم، در حقیقت برای تعالی روح انسان است. انسان در نگاه شمس برای خود یک جهانی دارد و هرچه در آن جهان وجود دارد هم از جزء به کل و هم از کل به جزء اسن؛ یعنی همه وجودش جهان است و همه جهان در وجود او هست.
اوموت باشار - رایزن آموزش و علمی سفارت جمهوری اسلامی - نیز به ترجمه آثار حوزه تصوف و تاریخ ادبیات ترکی به زبان فارسی توسط توقیف سبحانی اشاره کرد.
مولانا به مثنوی معروف است اما..
سیدمحمدرضا امیری طهرانی - رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی - نیز برگزاری مراسم تجلیل از توفیق سبحانی را اقدام پسندیدهای خواند و گفت: ما یک عمر خاطره خوب از استاد سبحانی داریم. همیشه با مناسبت و بیمناسبت به نیکی از شخصیتی علمی ایشان یاد میشود؛ یک شخصیت علمی و بدون حاشیههای مرسوم در بین استادان که یکسره در کار و بر کار خود مستمر و استوار هستند.
او سپس بیان کرد: شخصیت مولانا فراتر از آن است که در زبان وصف بگنجد اما آنچه لازم است، آشنایی مولانا از جهات مختلف است. مولانا در ایران با مثنوی معروف است. خب، جایگاه مثنوی و مفاهیم آن، راهنماییهای مثنوی و حال و قال مثنوی این صلاحیت را ایجاد میکند که ایرانیان به مثنوی علاقهمند باشند. در کنار آن، آثار دیگر مولوی «مجالس سبعه» و «فیه ما فیه» و «کلیات شمس» جایگاه خاص خود را دارند اما اقبال به تصحیح، شرح و توضیح «کلیات شمس» آنچنان که در حق مثنوی انجام شده، در حقش انجام نشده است.
رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ادامه داد: این موضوع حمل بر بیاعتنایی و بیتوجهی نباید باشد. یکی دو نکته شاید حائز اهمیت باشد؛ یکی جایگاه «کلیات شمس» است که جایگاهی است که هرکسی نمیتواند به آن نزدیک شود. «کلیات شمس» تفسیرناپذیر و تأویل ناپذیر است. در مثنوی میتوان از افاضات مولانا بهره گرفت و تعلیمات دینی و اجتماعی برای عموم مردم در سطوح مختلف در آن فراهم است اما این قابلیت در کلیات شمس فراهم نیست. کلیات شمس یک زبان فرا انسانی دارد و یک کتاب ملکوتی است. حتی بزرگان و استادان ما وقتی که خواستهاند به شمس نزدیک شوند، مثلاً علامه فروزانفر، در تصحیح و مقابله با نسخهها متوقف شده و سعی در شرح و تفسیر نکردهاند. این به معنای این نیست که فروزانفر نمیتوانسته یا واقعا نمیخواسته است. میخواسته اما در توان خود نمیدیده است. فروزانفر با ذکاوت و تیزهوشی از این امر امتناع کرده است. در میان بزرگان فرد دیگری که به کلیات توجه کرده، استاد شفیعی کدکنی است. ایشان هم گزیدهای را از شمس انتخاب و شرح کرده است. اصرار بر گزیده به این دلیل است که خوانندگان شمس به صراحت غزلیات را بخوانند.
امیری طهرانی با اشاره به اشکالاتی که به سهو در تصحیح فروزانفر از کلیات وجود دارد، ادامه داد: این اشکالات در خوانش متن و درستخوانی تأثیر گذاشته است و این مسئله توسط توفیق سبحانی دیده نمیشود که بنده آن را برگ برنده میدانم.
او تأکید کرد: استاد سبحانی! کتاب شما، شناسنامه شماست که شما را با مولوی و کلیات شمس پیوند داده است. بنابراین تا نام مولانا هست تا کتاب کلیات در میان مردم جهان جابهجا میشود، نام توفیق سبحانی ماندگاری و دوام خواهد داشت.
رئیس پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با اشاره به مطرح شدن تأثیر اسم بر سرنوشت آدمی میگوید: تا به امروز به این نکته فکر نکرده بودم که «توفیق سبحانی» چه ترکیب پرمعنا، درست و بهجایی است. این مرد هفته و ماهی از مسائل علمی غفلت نکرده است و این اگر توفیق نیست، پس چیست؟ توفیق شامل حال شما شده که احیاگر آثار شمس در میان ایرانیان باشید و آثار استادان ترکیه از جمله گولپینارلی را به ایرانیان منتقل کنید.
امیری طهرانی خاطرنشان کرد: مولوی در مثنوی خود را مدیون حسامالدین چلبی میداند و حسامالدین در نظر ایشان شخصیت برجستهای چه به لحاظ رفاقت و چه به لحاظ ارادت است. او تقریبا همه دفاتر مثنوی را تقریر کرده است. مولوی از این جهت مدیون حسامالدین است که او را سر شوق آورده و مثنوی را برای آیندگان نگاشته است. خدمت استاد توفیق سبحانی باید بگویم به نوعی مولوی مدیون خدمات و زحمات شماست.
توفیق سبحانی نیز در بخش دیگری از این مراسم در سخنانی کوتاه گفت: مثنوی را باید با تقطع خواند و برای مطالعه شمس نباید عجله کرد. باید آهسته خواند؛ مانند خوردن فلفل است. باید آرام بخوری و بسوزی. مثنوی خواندن مانند «موش و گربه» خواندن نیست.
شجاع احمدوند - عضو هئیت علمی دانشگاه علامه طباطبایی - نیز در سخنانی درباره مفهوم بومیگرایی به پشتوانه سرمایه های فرهنگی و فکری گذشته ایران سخن گفت که در علوم مختلف انسانی میتوان نظریات قابل توجهی از درون آنها بیرون بیاید.
انتهای پیام
