در سالهای اخیر، بخشی از انتقادها نسبت به تبلیغات شهری تهران، نه متوجه اصل استفاده از ظرفیت تبلیغات در فضای شهر، بلکه درباره نحوه طراحی، جانمایی، تعدد تابلوها و کیفیت اجرای آنهاست. تابلوها و بنرهای شهری در واقع بخشی از سیمای روزمره شهروندان را شکل میدهند و هرگونه ضعف در طراحی یا جانمایی آنها میتواند مستقیماً بر کیفیت منظر شهری اثر بگذارد.
ضرورت جلوگیری از آشفتگی بصری تبلیغات شهری
از سوی دیگر، تبلیغات شهری تنها یک موضوع زیباسازی نیست و محتوای پیامها، شیوه استفاده از زبان فارسی و میزان خوانایی آنها نیز اهمیت دارد. در چنین شرایطی، نظارت بر تبلیغات باید هم از منظر محتوایی و فرهنگی و هم از نظر استانداردهای بصری و ایمنی مورد توجه قرار گیرد.
ناصر امانی، عضو شورای شهر تهران، در گفتوگو با ایسنا با اشاره به مسئولیت شهرداری در حوزه زیباسازی و ساماندهی منظر شهری اظهار کرد: زیباسازی، آراستگی منظر شهری و نصب انواع بنر، تابلو و تبلیغات در سطح شهر بر عهده شهرداری است و نظارت بر این حوزه نیز هم از سوی شهرداری و هم شورای شهر انجام میشود.
وی با بیان اینکه وظیفه اصلی در این زمینه بر عهده سازمان زیباسازی شهرداری تهران است، افزود: درباره نحوه اجرای این اقدامات سلیقهها متفاوت است؛ برخی از آن دفاع میکنند و برخی دیگر ایراد میگیرند. قطعاً ممکن است اشتباهاتی نیز رخ دهد و در این مورد تردیدی نیست؛ برای مثال اینکه کلمات فارسی به شکل مقطع و جدا از یکدیگر نوشته شوند، میتواند محل ایراد باشد.
امانی بر ضرورت نظارت بر محتوای تبلیغات شهری نیز تأکید کرد و گفت: شهرداری تابلوهای تبلیغاتی را اجاره میدهد، اما در عین حال باید بر محتوای تبلیغات نیز نظارت کند. از سوی دیگر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در این حوزه مسئولیت دارد؛ بنابراین ما از دو جهت در این موضوع مسئولیت و وظیفه نظارتی داریم.
عضو شورای شهر تهران: شیوه ارائه محتوای تبلیغاتی ممکن است به جای تبلیغ به ضدتبلیغ تبدیل شود.عضو شورای شهر تهران ادامه داد: من نسبت به بسیاری از تابلوهایی که در سطح شهر میبینم منتقدم و معتقدم میتوان کار تبلیغاتی را بسیار بهتر از این انجام داد. حتی زمانی که میخواهیم درباره مسائل ارزشی، مذهبی، فرهنگی یا ادبیات فارسی تبلیغ کنیم، شیوه ارائه پیام نیز اهمیت زیادی دارد و ممکن است یک شیوه نامناسب، به جای تبلیغ، به ضدتبلیغ تبدیل شود.
امانی نیز با اشاره به همین موضوع گفت: بخشی از مخاطبان این تبلیغات، افرادی هستند که در حال رانندگی یا عبور از معابر قرار دارند؛ بنابراین برخی از این تبلیغات ممکن است بیش از حد جلب توجه کرده و حتی زمینهساز حواسپرتی، خطر و تصادف شوند. این مسائل نیز باید هنگام طراحی و نصب تابلوها و بنرهای شهری مورد توجه قرار گیرد.
زبان فارسی؛ بخش دیگری از مسئله
در کنار مسائل مربوط به زیبایی و ایمنی، نحوه استفاده از زبان فارسی در تبلیغات شهری نیز به یکی از موضوعات مورد اختلاف تبدیل شده است. جدا کردن حروف و اجزای کلمات، استفاده نادرست از ترکیبهای نوشتاری و طراحیهایی که خواندن پیام را دشوار میکنند، علاوه بر ایجاد آشفتگی بصری، میتوانند به خوانایی زبان فارسی نیز آسیب بزنند.
سید جعفر تشکری هاشمی، رئیس کمیسیون عمران و حملونقل شورای اسلامی شهر تهران در تذکری با اشاره به وضعیت تبلیغات شهری تهران و قاعدهشکنی در نحوه استفاده از زبان فارسی گفت: زبان فارسی میراثی برای بالیدن و امانتی برای آیندگان است و واژهها، جان زبان و آیینه فرهنگ جامعهاند.
وی افزود: استفاده نادرست از واژهها، جدا کردن اجزای کلمات و چیدن نامأنوس آنها در تابلوها و بنرهای شهری، صرفاً یک انتخاب گرافیکی نیست؛ بلکه میتواند به خوانایی زبان، زیبایی بصری شهر و احترام به میراث فرهنگی کشور آسیب بزند.
تشکری هاشمی همچنین ارتباط میان خوانایی تبلیغات و ایمنی ترافیکی را مورد تأکید قرار داد و گفت: رانندگان باید بتوانند پیام یک تابلو یا بنر را در کوتاهترین زمان ممکن دریافت کنند. هنگامی که کلمات به شکل نامتعارف، بریده، پراکنده یا درهمریخته نمایش داده میشوند، زمان و تلاش بیشتری برای خواندن و درک پیام لازم است و این مسئله میتواند موجب حواسپرتی، کاهش تمرکز و افزایش احتمال خطا و حوادث ترافیکی، بهویژه در معابر پرتردد شهری شود.
وی با بیان اینکه فضای شهری ویترین فرهنگ یک جامعه است، تأکید کرد: تبلیغات و اطلاعرسانی شهری باید در کنار زیبایی و خلاقیت، خوانا، استاندارد و ایمن باشد. سازمان زیباسازی شهر تهران نباید به بهای خدشه وارد شدن به زبان فارسی یا به خطر افتادن ایمنی شهروندان، خواستههای پیمانکاران تبلیغاتی را بپذیرد.
بخش زیادی از تبلیغات شهری نادرست جمعآوری شد و دیگر اکران این نوع تبلیغات را ادامه پیدا نکرد.وی ادامه داد: به طور کلی، تبلیغات خیابانی نباید به گونهای باشد که حواس راننده را به شدت پرت کند یا برای خواندن آن، به اصطلاح، راننده اقدام به خواندن متن کند. این موارد همگی باعث حواسپرتی میشوند. همچنین مانیتورهایی که نور شدیدی دارند یا تصاویر متحرک پخش میکنند نیز میتوانند باعث حواسپرتی راننده شوند. بنابراین، تبلیغات شهری باید به گونهای باشد که فقط با یک نگاه، پیام به راننده منتقل شود، اگر قرار است راننده آن را ببیند. گرچه ما معتقدیم عابران و پیادگان و این افراد نیز باید از این تبلیغات استفاده کنند و جامعه هدف آنها عمدتاً باید همین افراد باشند، اما اگر قرار است در مسیرهای خودرویی تبلیغاتی نصب شود، باید به گونهای باشد که راننده با دیدن یک لحظهای آن تصویر، پیام را دریافت کند، نه اینکه بخواهد یک متن مثلاً طولانی را شروع به خواندن و به حافظه سپردن کند؛ چراکه این موضوع برای رانندگی بسیار خطرناک است.
تشکری تصریح کرد: همینطور در مورد مانیتورهای به اصطلاح معابر نیز نباید تصاویری که بسیار متحرک هستند پخش شود و بیننده و به عبارتی راننده، حواسش به آن تصاویر پرت شود یا نور شدیدی وجود داشته باشد که باعث تیرگی چشم او شود، بهخصوص در شب. با پیگیری که داشتیم تبلیغات شهری را به خوبی اصلاح کردند و ما آن این نوع تبلیغات را دیگر در سطح شهر، نمیبینیم.
رئیس کمیسیون عمران و حملونقل شورای اسلامی شهر تهران در ادامه با اشاره به برخی آگهیها با حروف و کلمات پراکنده ودرهمریخته به ایسنا گفت: پس از هشداری که در این خصوص دادیم، مدیرعامل سازمان زیباسازی به بنده اعلام کرد که بخش زیادی از آن تبلیغات را همان زمان جمعآوری کرده بودند و پس از آن نیز اعلام کردند که با وجود اینکه قرار بود اکران آن ادامه پیدا کند، دیگر اکران این نوع تبلیغات را ادامه نمیدهند؛ چراکه مورد ایراد قرار گرفته بود. بنابراین، در حال حاضر ظاهراً جمعآوری شدهاند.
وی خاطرنشان کرد: به هر شکل، تبلیغاتی که در سطح شهر اکران میشود، وزارت ارشاد برای آن مجوز صادر میکند و معمولاً این ملاحظات را هم شهرداری در گذشته داشته و هم وزارت ارشاد، ولی به هر ترتیب ممکن است برخی موارد اینچنینی نیز شامل آن شود. خوشبختانه، به دلیل ارتباط خوبی که بین این مجموعه و در واقع شورا وجود داشت، اصلاح به موقع و به فوریت انجام شد. امیدواریم که این نوع موارد را در آینده کمتر داشته باشیم یا مسائل کمتری از این دست اتفاق بیفتد ولی اینکه فکر کنیم یک تنش بین شورا و شهرداری وجود دارد، اینطور نیست. دوستان در سازمان زیباسازی این مراقبتها را دارند و خوشبختانه مقاومتی برای این موضوع ندارند و همکاریشان در این جهت، به نظرم، خوب بود.
مجموع این انتقادها نشان میدهد مسئله تبلیغات شهری را نمیتوان صرفاً با افزایش یا کاهش تعداد تابلوها حل کرد. آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، کیفیت سیاستگذاری، طراحی، جانمایی و نظارت بر محتوای تبلیغات است.
مهدی مذهبی مدیرعامل سازمان زیباسازی شهر تهران در گفتوگو با ایسنا در این خصوص اظهار کرد: تبلیغات شهری بخشی از سیمای عمومی شهر است و طبیعی است که کیفیت طراحی، خوانایی و تناسب آن با فضای شهری برای مدیریت شهری اهمیت داشته باشد. با این حال، در حوزه تبلیغات تجاری باید میان «مدیریت و بهرهبرداری از سازه تبلیغاتی» و «مسئولیت محتوای تبلیغ» تفکیک قائل شد.
وی افزود: سازمان زیباسازی شهر تهران متولی مدیریت و ساماندهی سازهها و فضاهای تبلیغات شهری است، اما بر اساس ضوابط و مقررات تبلیغاتی کشور، بررسی و تأیید محتوای تبلیغات تجاری در حیطه وظایف نهادهای ذیصلاح وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و کانونهای تبلیغاتی دارای مجوز قرار دارد. بنابراین سازمان زیباسازی نمیتواند خارج از چارچوب قانونی، خود را مسئول محتوای تبلیغات تجاری بداند.
مسئولیت بررسی محتوای تبلیغات تجاری بر عهده وزارت ارشاد است
مذهبی با اشاره به اینکه تبلیغات تجاری پیش از اکران تبلیغات، باید فرآیندهای قانونی مربوط به تأیید محتوا را طی کنند، گفت: کانونهای تبلیغاتی موظف هستند طرحهای تبلیغاتی را پیش از اکران عمومی در چارچوب ضوابط مربوطه به تأیید برسانند. در واقع، مسئولیت محتوای طرح تبلیغاتی و اجرای آن در چارچوب قوانین، متوجه مدیرمسئول کانون تبلیغاتی و وزارت ارشاد است.
مدیرعامل سازمان زیباسازی شهر تهران: کانونهای تبلیغاتی ذیصلاح وزارت ارشاد موظف به بررسی طرحهای تبلیغاتی هستند و محتوای طرح تبلیغاتی متوجه وزارت ارشاد است.مدیرعامل سازمان زیباسازی شهر تهران ادامه داد: با این حال، ما نسبت به کیفیت منظر شهری و موضوعاتی مانند خوانایی، تناسب بصری و ایمنی تبلیغات بیتفاوت نیستیم. فضای تبلیغاتی شهر باید به گونهای مدیریت شود که ضمن تأمین حقوق تبلیغکنندگان، کیفیت محیط شهری و آرامش شهروندان نیز حفظ شود.
مذهبی تأکید کرد: ما معتقدیم تبلیغات شهری میتواند هم خلاقانه و جذاب باشد و هم استانداردهای لازم را رعایت کند. اگر در مورد یک تبلیغ مشخص، ایراد یا تخلفی در حوزه محتوایی وجود داشته باشد، مسیر قانونی برای بررسی و پیگیری آن مشخص است و باید از طریق نهاد مسئول دنبال شود.
وی در پایان خاطرنشان کرد: سازمان زیباسازی در چارچوب وظایف قانونی خود تلاش میکند کیفیت فضاهای تبلیغاتی شهر ارتقا پیدا کند و منظر شهری تهران از تبلیغات بیقاعده و نامتناسب آسیب نبیند؛ در عین حال، تفکیک دقیق مسئولیت دستگاهها و رعایت فرآیندهای قانونی، لازمه مدیریت صحیح این حوزه است.
به گزارش ایسنا، میان سازمان زیباسازی، نهادهای ترافیکی، شورای شهر و دستگاههای فرهنگی هماهنگی بیشتری شکل بگیرد تا یک تبلیغ شهری پیش از اکران، از چند منظر مورد ارزیابی قرار گیرد؛ چراکه یک تابلو ممکن است از نظر تبلیغاتی جذاب باشد اما از منظر فرهنگی، بصری یا ترافیکی استاندارد لازم را نداشته باشد.
انتهای پیام
