آلبرت بغزیان - استاد دانشگاه تهران - در گفتوگو با ایسنا، با بیان اینکه هیچ جنگی از نظر اقتصادی سازنده نیست، درباره تفاوت اقتصاد جنگ با شرایط عادی اظهار کرد: شرایط جنگی، ترکیب هزینههای دولت را تغییر میدهد و معمولاً هزینههای دولت را افزایش میدهد؛ بنابراین دولت ناچار است از بخشی از هزینهها بکاهد یا منابع جدیدی برای تأمین هزینههای خود پیدا کند.
افزایش هزینههای دولت و تغییر اولویتهای بودجهای
وی با توضیح اینکه در شرایط جنگی ترکیب هزینههای دولت تغییر میکند، گفت: ممکن است دولت اجرای یک پروژه عمرانی را به تعویق بیاندازد، اما در مقابل هزینههای نظامی و جنگی خود را افزایش دهد؛ بنابراین کاهش هزینه در یک بخش لزوماً به معنای کاهش هزینههای کلی دولت نیست، بلکه ممکن است اولویتهای هزینهای دولت تغییر کند.
بغزیان ادامه داد: در چنین شرایطی ممکن است از هزینههای عمرانی یا بخشهایی که با تولید ارتباط دارند، کاسته شود و منابع به سمت هزینههای جنگی هدایت شوند.
این اقتصاددان با اشاره به نحوه تأمین هزینههای دولت در شرایط جنگی اظهار کرد: دولت برای تأمین این هزینهها میتواند به سراغ مالیات برود، اما افزایش درآمدهای مالیاتی زمانبر است و در شرایطی که نیاز دولت فوری است، نمیتوان انتظار داشت که تمام هزینههای جدید از این محل تأمین شود.
وی افزود: به همین دلیل ممکن است دولت به سمت استقراض برود و در این مسیر رشد نقدینگی افزایش پیدا کند.
بغزیان ادامه داد: رشد نقدینگی در چنین شرایطی میتواند یک دور جدید تورمی ایجاد کند؛ یعنی دولت برای تأمین هزینههای افزایشیافته خود منابع بیشتری وارد اقتصاد کند و این موضوع در صورت نبود رشد متناسب تولید، به افزایش قیمتها منجر شود.
وی گفت: این مسئله در نهایت میتواند رفاه مردم را کاهش دهد؛ چراکه خانوارها علاوه بر آثار مستقیم جنگ، با افزایش قیمت کالاها و کاهش قدرت خرید نیز مواجه میشوند.
احتمال انتقال منابع بانکی از تولید به دولت
این استاد دانشگاه در ادامه با اشاره به نقش بانکها در تأمین مالی دولت گفت: بانکها نیز ممکن است در شرایط جنگی مجبور شوند به دولت کمک کنند.
وی توضیح داد: منابعی که در شرایط عادی میتوانست در قالب وام و تسهیلات در اختیار تولید یا مردم قرار گیرد، ممکن است به دولت اختصاص پیدا کند. …
