حجتالاسلام امیرعلی حسنلو، مدیر گروه تاریخ و سیره مرکز پاسخگویی به شبهات حوزههای علمیه یادداشتی را به مناسبت هفته وحدت که با ولادت پیامبر اعظم(ص) و امام جعفر صادق(ع) همزمانی دارد با موضوع «بازخوانی منشور همگرایی، مدارا و همزیستی ایمانی در تاریخ تمدن اسلامی» را در اختیار ایسنا قرار داده است که متن آن را در ادامه میخوانیم:
مسئله همبستگی و انسجام در جامعه انسانی، همواره یکی از ارکان قوام تمدنها و جوامع به شمار میرفته است و در منظومه اندیشه اسلامی، این معنا فراتر از یک تاکتیک مقطعی یا مصلحتاندیشی زودگذر سیاسی تعریف شده و به عنوان یکی از بنیادینترین اصول هستیشناختی و توحیدی تبیین گردیده است. توحید در ساحت فردی، پیوند جان آدمی با یگانگی خداوند است و در ساحت اجتماعی، در قالب پیکره واحد و همافزایی مؤمنان تجلی مییابد.
قرآن کریم با صراحت تمام، امت اسلام را پیکرهای یگانه دانسته و پراکندگی، نزاع و چنددستگی را مایه سستی، فروپاشی اقتدار اجتماعی و بیاثر شدن ظرفیتهای تمدنی قلمداد کرده است. بر پایه چنین نگرشی، وحدت اسلامی به معنای نفی تفاوتهای فردی، زبانی، فرهنگی یا اجتهادهای علمی نیست، بلکه به مفهوم ساماندهی این تکثر در چارچوب یک کل هماهنگ، جهتدار و همافزا حول مشترکات خللناپذیر ایمانی است.
در تاریخ اندیشه و عمل اسلامی، دو مقطع تاریخی جایگاهی ویژه در تأسیس و سپس صیانت از این اندیشه داشتهاند که مقطع اول، عصر رسالت حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی(ص) است که وظیفه بنیانگذاری هویت نوین امت را در بستری آکنده از تعصبات جاهلی، رقابتهای خونی و تفاخرهای نژادی بر دوش داشت. مقطع دوم، عصر پیشوایی حضرت امام جعفر صادق(ع) است؛ دورانی که امپراتوری اسلامی گسترش یافته، مذاهب کلامی، فقهی و سیاسی گوناگون پدیدار شده و خطر تکفیر متقابل، چندپارگی هویتی و انشقاق درونی، شالوده جامعه را تهدید میکرد و بررسی سیره و سخن این دو پیشوای بزرگ نشان میدهد که همگرایی اسلامی، محصول یک برنامه هدفمند معرفتی، اخلاقی، حقوقی و اجتماعی بوده که توانسته است در دشوارترین بحرانها، امت را از خطر فروپاشی در امان نگه دارد.
راهبردهای نظری و عملی پیامبر اعظم (ص) در استقرار وحدت …
