حمیدرضا گلمحمدیتواندشتی در گفتوگو با ایسنا با اشاره به جایگاه جشن خرمن در فرهنگ و زیست اجتماعی مردم این استان، اظهار کرد: جشن خرمن یکی از زیباترین و اصیلترین آیینهای بومی مازندران است که ریشه در زندگی کشاورزی، فرهنگ روستایی، باورهای دینی، شکرگزاری از نعمتهای الهی و روحیه تعاون و همدلی مردم دارد و در واقع روایتی فرهنگی از پایان یک دوره تلاش و آغاز فصل شکرگزاری و شادی جمعی است.
وی افزود: این آیین پس از پایان برداشت محصول، بهویژه برنج و گندم، در مناطق مختلف مازندران از جمله بابلسر، ساری، قائمشهر، بهشهر، نور، جویبار، سوادکوه و دیگر مناطق استان برگزار میشده و هر منطقه متناسب با پیشینه تاریخی و فرهنگی خود، آداب و رسوم ویژهای را به آن افزوده است.
این پژوهشگر فرهنگ بومی مازندران با بیان اینکه جشن خرمن صرفاً یک مراسم برای پایان برداشت محصول نیست، تصریح کرد: این آیین در گذشته فرصتی برای گردهمایی اهالی روستا، دیدار خانوادهها، انتقال تجربه میان نسلها، قدردانی از کشاورزان و تقویت پیوندهای اجتماعی بود و در کنار کار و معیشت، موسیقی، هنر، بازی، غذا، باورهای مذهبی و آیینهای جمعی نیز در آن حضور داشت.
گلمحمدیتواندشتی با اشاره به برخی مؤلفههای اصیل جشن خرمن گفت: اجرای موسیقیهای بومی همچون کتولی، امیریخوانی و طالبا، رقصهای آیینی مانند رقص خرمن، دُهُل، بینجسما، چوسما و لوچو، اجرای آیین «جینگازنی» با بهرهگیری از اسب، نمایش شیوههای سنتی خرمنکوبی با گاو و اسب، پخت غذاهای محلی مانند آش، شیربرنج و نان تنوری، برپایی نمایشگاه صنایع دستی و ابزارهای سنتی کشاورزی و همچنین آیینهای شکرگزاری، بخشهایی از هویت واقعی این جشن را تشکیل میدهند.
وی ادامه داد: متأسفانه در سالهای اخیر، بسیاری از جشنهای خرمن از محتوای اصیل خود فاصله گرفتهاند و در برخی موارد، عنوان «جشن خرمن» باقی مانده اما بخش قابل توجهی از مؤلفههایی که هویتبخش این آیین بوده، حذف یا کمرنگ شده است.
این پژوهشگر با انتقاد از حذف تدریجی عناصر بومی از جشنهای خرمن گفت: در برخی جشنوارهها، موسیقی اصیل مازندرانی جای خود را به موسیقیهای غیر بومی داده، رقصهای آیینی و محلی کمتر اجرا میشود، نمایش ابزارها و ادوات سنتی کشاورزی مورد توجه کافی قرار نمیگیرد و حتی مسابقات و برنامههای …
