شهرام عیدیزاده در گفتوگو با ایسنا با اشاره به مهاجرت مجازی یا کوچ دیجیتال، اظهار کرد: یکی از پیامدهای مهم فردگرایی شغلی در ایران، تاثیر آن بر سرمایه انسانی متخصص و آینده اقتصاد دانشبنیان کشور است که متاسفانه کمتر مورد توجه قرار گرفته است. در ادبیات کلاسیک اقتصاد توسعه، مهاجرت نخبگان عمدتا با مفهوم فرار مغزها شناخته میشود؛ فرآیندی که طی آن کشور مبداء، سرمایه انسانی خود را از طریق مهاجرت فیزیکی برای همیشه از دست میداد اما گسترش فناوریهای ارتباطی، اینترنت پرسرعت و پلتفرمهای دورکاری، الگوی تازهای از جابهجایی نیروی انسانی را شکل داده که از آن با عنوان مهاجرت مجازی یا کوچ دیجیتال یاد میشود.
وی افزود: در این الگو، متخصصان حوزههایی مانند برنامهنویسی، امنیت سایبری، هوش مصنوعی، تحلیل داده و طراحی گرافیک، بدون ترک مرزهای جغرافیایی کشور، ارتباط حرفهای خود را با بازار کار داخلی قطع کرده و مستقیما در خدمت شرکتهای بینالمللی قرار میگیرند. این شیوه، اگرچه هزینههای مالی، روانی و اداری مهاجرت سنتی را کاهش میدهد اما همزمان ضربهای جدی به توان رقابتی صنایع دانشبنیان، شرکتهای فناور و اکوسیستم استارتآپی کشور وارد میکند.
این پژوهشگر اقتصادی با بیان اینکه مهاجرت نخبگان در عصر اقتصاد دیجیتال دچار یک تغییر پارادایم اساسی شده است، اظهار کرد: اگر در گذشته مهاجرت بیشتر تلاشی برای رهایی از مشکلات امروز بود، اکنون به سرمایهگذاری راهبردی بر آینده تبدیل شده است. متخصصان امروز بخش عمده سرمایه فکری، حرفهای و هویتی خود را در بسترهای ابری نگهداری میکنند و تنها با دسترسی به حسابهای کاربری خود میتوانند فعالیت حرفهایشان را در هر نقطهای از جهان از سر بگیرند. همین ویژگی، قدرت چانهزنی شرکتهای داخلی برای حفظ نیروهای متخصص را به میزان قابل توجهی کاهش داده است.
عیدیزاده خاطرنشان کرد: این روند بیش از آنکه تابع فرهنگ باشد، به کیفیت زیرساختهای دیجیتال و سطح رقابت در بازار ارتباطات بستگی دارد. برای نمونه، در کشورهایی مانند لهستان یا تایوان که بازار اینترنت رقابتی، پایدار و کمهزینه است، متخصصان فناوری اطلاعات میتوانند بدون ترک کشور، برای شرکتهای بزرگ بینالمللی فعالیت کنند. نتیجه چنین رویکردی آن بوده که صادرات خدمات فناوری اطلاعات و ارتباطات لهستان …
