وسواس در کودکان ضعف شخصیتی یا نشانه لجبازی نیست

زهرا نظری در گفت‌وگو با ایسنا در خصوص بروز وسواس در کودکان، اظهار کرد: وسواس یکی از مشکلات روان شناختی است که می‌تواند از دوران کودکی آغاز شود و در صورت عدم شناسایی و مداخله به موقع، بر عملکرد تحصیلی، روابط اجتماعی و کیفیت زندگی کودک تاثیر بگذارد.

وی ادامه داد: بسیاری از خانواده‌ها علائم اولیه وسواس را با ویژگی‌هایی مانند حساس بودن، منظم بودن یا حتی لجبازی اشتباه می‌گیرند و همین موضوع باعث می شود روند درمان و پیشگیری با تاخیر مواجه شود.

این مشاور و روان شناس افزود: وسواس معمولاً به دو شکل ظاهر می‌شود؛ شکل نخست، افکار وسواسی که به صورت نگرانی‌ها و افکار ناخواسته و تکرار شونده در ذهن کودک شکل می‌گیرند و دومین شکل نیز وسواسی است که کودک برای کاهش اضطراب ناشی از افکار، آنها را بارها و بارها تکرار می‌کند.

نظری با ذکرر ان نکته که وسواس معمولا علت واحد ندارد و حاصل تعامل عوامل زیستی، روانشناختی و محیطی است، گفت: پژوهش‌ها نشان می‌دهد کودکانی که در خانواده آنها سابقه اختلالات اضطرابی یا وسواس وجود دارد، ممکن است آمادگی بیشتری برای بروز این مشکلات داشته باشند و البته ژنتیک هم به تنهایی تعیین کننده نیست و عوامل محیطی نقش بسیار مهم‌تری دارند.

وی ادامه داد: یکی از مهمترین زمینه‌های شکل‌گیری وسواس در کودکان اضطراب است و زمانی که کودکان برای مدت طولانی در معرض نگرانی و ناامنی روانی و فشارهای تحصیلی با تنش‌های خانوادگی قرار می‌گیرند، ممکن است برای کاهش اضطراب به رفتارهای تکراری و وسواسی روی آورند و در واقع بسیاری از رفتارهای وسواسی تلاشی ناخودآگاه برای کسب احساس کنترل و آرامش هستند.

این روان‌شناس به کمال‌گرایی افراطی به عنوان یک عامل مهم دیگر در شکل گیری وسواس در کودکان اشاره کرد و گفت: کودکانی که دائما این پیام را دریافت می‌کنند که باید بهترین باشند و نباید اشتباه کنند یا همیشه باید کامل عمل کنند، بیشتر در معرض شکل گیری افکار و رفتارهای وسواسی قرار می‌گیرند و همچنین تاکید بیش از حد بر نظم، دقت یا موفقیت تحصیلی می‌تواند ناخواسته زمینه اضطراب و وسواس را فراهم کند.

نظری به نقش مهم والدین در پیشگیری وسواس اشاره کرد و افزود: والدین نقش بسیار مهمی در پیشگیری و مدیریت این مشکل دارند لذا نباید علائم وسواسی کودکان را با تنبیه، سرزنش یا تمسخر پاسخ دهند چرا که این اقدامات، نه تنها کمکی به کودک نمی‌کند بلکه باعث می‌شود اضطراب کودک نیز افزایش یابد.

وی ادامه داد: والدین باید فضایی ایجاد کنند که کودک بتواند نگرانی‌ها و افکار خود را بدون ترس از قضاوت بیان کند، کاهش تنش‌ها و سخت‌گیری‌های افراطی و توجه به نیازهای عاطفی کودکان از عوامل مهم پیشگیرانه محسوب می‌شود.

این روانشناس یزدی به نقش مدرسه در شناسایی نشانه‌های وسواس در کودکان اشاره کرد و گفت: مدرسه نقش کلیدی در شناسایی زودهنگام نشانه‌های وسواس در کودکان دارد و معلمان به دلیل سپری کردن ساعات زیادی با دانش‌آموزان، نخستین افرادی هستند که رفتارهای تکراری، نگرانی های غیرمعمول یا حساسیت های افراطی را مشاهده می‌کنند.

نظری به ایجاد فضایی آرام و حمایتگر در مدرسه نیز اشاره و بیان کرد: معلمان باید توجه داشته باشند که دانش‌آموزان معمولاً نیازمند حمایت و درک هستند و تاکید بیش از حد بر مقایسه دانش‌آموزان می‌تواند اضطراب آنها را افزایش دهد که در مقابل ایجاد فضایی آرام و حمایتگر و انعطاف پذیر می تواند به کاهش فشار روانی دانش آموزان کمک کند.  

وی ادامه داد: ارتباط مستمر میان خانواده و مدرسه در شناسایی و مدیریت علائم وسواس اهمیت زیادی دارد و هر چه نشانه ها زودتر شناسایی شوند، امکان پیشگیری از مزمن شدن مشکل و کاهش تاثیر آن بر زندگی کودک بیشتر خواهد بود.

این روانشناس یزدی در پایان تاکید کرد و گفت : وسواس یک ضعف شخصیتی یا نشانه لجبازی در کودکان نیست بلکه مشکلی روان شناختی است که اغلب با اضطراب ارتباط دارد و آگاهی والدین و معلمان و توجه به نشانه‌های اولیه و مراجعه به متخصصان سلامت روان در صورت تداوم علائم می‌تواند نقش موثری در حفظ سلامت روان کودکان و پیشگیری از مشکلات جدی‌تر در آینده داشته باشد.

انتهای پیام