آلزایمر، شایعترین علت زوال عقل است. این بیماری بهتدریج حافظه، توانایی تفکر و قابلیت انجام فعالیتهای روزمره را مختل میکند و خطر ابتلا به آن با افزایش سن بهشدت افزایش مییابد.
سالها تمرکز اصلی تحقیقات آلزایمر پژوهشگران دانشگاه «اموری» و موسسات همکار، بر «آمیلوئید» بوده است، مادهای که میتواند در مغز تجمع کرده و پلاکهای چسبنده ایجاد کند. این پلاکها یکی از نشانههای مهم آلزایمر هستند، اما همه موارد بیماری را توضیح نمیدهند و مشخص نمیکنند چرا افراد دارای تغییرات مشابه در مغز، علائم بسیار متفاوتی دارند.
پژوهشگران موسسه سلامت مغز «گویزوتا» (Goizueta) در دانشگاه «اموری» و موسسات همکار، برای بررسی گستردهتر آنچه ممکن است در سراسر بدن رخ دهد، نمونههای خون ۲۱۳۹ نفر را بررسی کردند که در چهار گروه پژوهشی بزرگ شرکت داشتند.
آنان بیش از ۶۰۰۰ نوع پروتئین موجود در خون را اندازهگیری کردند. پروتئینها وظایف گوناگونی در بدن از مقابله با عفونت و تولید انرژی گرفته تا ترمیم بافتها، حذف و بازیافت مواد آسیبدیده بر عهده دارند.
سپس پژوهشگران تغییرات موجود در خون را با نشانههای آلزایمر در مغز و همچنین توانایی حافظه و تفکر شرکتکنندگان مقایسه کردند. آنان همچنین انواع دیگری از آسیبهای مغزی را که اغلب همزمان با آلزایمر دیده میشوند، مورد بررسی قرار دادند.
نتایج نشان داد تغییرات بسیاری از پروتئینهای خون با حافظه و توانایی تفکر ارتباط دارند. برخی از این پروتئینها در عملکرد دستگاه ایمنی، تولید انرژی، حذف و بازیافت مواد آسیبدیده و ساختارهایی که سلولها را پشتیبانی و احاطه میکنند، نقش دارند.
نکته مهم این بود که آمیلوئید نتوانست همه این ارتباطها را توضیح دهد و حتی پس از در نظر گرفتن نقش آمیلوئید، بسیاری از پروتئینهای خون همچنان با توانایی تفکر ارتباط داشتند.
پژوهشگران همچنین اطلاعات دقیقی از بررسی مغز افراد پس از مرگ در اختیار داشتند و با بررسی این اطلاعات دریافتند انواع شناختهشده آسیبهای مغزی تنها حدود نیمی از پروتئینهای خون مرتبط با توانایی تفکر را توضیح میدهند.
این موضوع احتمال جالبی را مطرح میکند؛ فرایندهایی که در بخشهای دیگر بدن رخ میدهند ممکن است بر سلامت مغز تاثیر بگذارند و در سرعت افت حافظه و توانایی تفکر نقش داشته باشند.
با این حال، این یافتهها به معنای اثبات این موضوع نیست که تغییرات مشاهده شده در خون باعث بیماری آلزایمر میشوند. برخی از این تغییرات ممکن است پیامد بیماری باشند و برخی دیگر میتوانند بازتابی از افزایش سن، بیماریهای دیگر یا واکنش بدن به آسیب باشند.
با وجود این، نتایج میتواند مسیر جستوجو برای درمانهای جدید را گستردهتر کند. اگر برخی فرایندهای خارج از مغز در بیماری آلزایمر نقش داشته باشند، داروهای آینده ممکن است بتوانند این فرایندها را هدف قرار دهند، بدون آنکه بهطور مستقیم در مغز تاثیر بگذارند.
این پژوهش همچنین میتواند به دانشمندان در بهبود آزمایشهای خون برای تشخیص آلزایمر کمک کند. آزمایش خون نسبت به آزمایش مایع نخاعی آسانتر و کمتهاجمیتر است و در آینده میتواند به پزشکان در شناسایی زودتر تغییرات مرتبط با بیماری یا پیگیری روند تغییر وضعیت بیمار کمک کند.
با این حال، هنوز نمیتوان از یک آزمایش خون ساده مبتنی بر این پروتئینهای جدید شناسایی شده در مراقبتهای معمول پزشکی استفاده کرد. پژوهشگران تاکید کردند که مطالعات بیشتری لازم است تا مشخص شود کدام تغییرات برای پیشبینی بیماری مفیدتر هستند و کدامیک میتوانند به اهداف درمانی تبدیل شوند.
در این پژوهش، شرکتکنندگانی از چندین گروه بزرگ پژوهشی شرکت کردند و این تنوع به پژوهشگران کمک کرد بررسی کنند که آیا یافتههای مهم در گروههای مختلف افراد نیز مشاهده میشود یا خیر.
سایت نوریج گزارش کرد، در مجموع، این نتایج به شواهد رو به رشدی میافزاید که نشان میدهند آلزایمر بیماری پیچیدهای است که ممکن است بخشهای مختلف بدن را درگیر کند. نگاه فراتر از آمیلوئید و فراتر از خود مغز میتواند راههای جدیدی برای درک، تشخیص و در نهایت درمان این بیماری در اختیار دانشمندان قرار دهد.
نتایج این پژوهش در نشریه Nature Aging منتشر شده است.
انتهای پیام
