ماجرای شنیدنی «کلثوم» و «قدمعلی»

حسن جعفری -کارگردان مستند «زمستان طولانی»- در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، از روند شکل‌گیری، چالش‌های فیلمبرداری و پیام‌های اجتماعی مستند «زمستان طولانی» که به تازگی اکران خود را در یکی از پلتفرم‌های آنلاین آغاز کرده، گفت.

این فیلم مستند، زندگی زوج سالمندی به نام‌های «عمو قدمعلی» و همسرش «کلثوم» را در یکی از روستاهای منطقه چهاردانگه ساری روایت می‌کند که در میانسالی، با خالی شدن روستا از سکنه و مهاجرت فرزندانشان، دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

چطور «عمو قدمعلی» سوژه مستند شد؟

جعفری با اشاره به سفرهای مستمر گروه‌ خود به مناطق شمالی کشور گفت: ما معمولاً در فصل زمستان به شمال سفر می‌کنیم. در یکی از این سفرها به روستایی در منطقه چهاردانگه ساری رفتیم و با خانوادۀ «عمو قدمعلی» آشنا شدیم. آنچه توجه ما را جلب کرد، تضاد میان سکوت و زیبایی برفی روستا با دغدغه‌های عمیق این خانواده بود.

وی افزود: تقریباً تمام اهالی این روستا به شهرهای مختلف مهاجرت کرده‌اند و تنها چند پیرمرد و پیرزن در آنجا باقی مانده‌اند. شغل‌های اصلی اهالی، دامداری و کشاورزی بود که به دلیل نبود نیروی کار جوان، رو به افول رفته است. فرزندان عمو قدمعلی نیز همگی به شهرهای ساری، نکا و سمنان رفته‌اند و او تنها با همسرش در روستا زندگی می‌کرد.

کارگردان این مستند ادامه داد: نکته کلیدی که باعث شد سوژه برای ما کامل شود، تصمیم آخرین پسر عمو قدمعلی، یعنی اصغر، برای مهاجرت بود. اصغر با وجود اینکه آخرین بازمانده روستا بود، به دلیل نبود درآمد کافی و رکود دامداری، مصمم شد به شهر برود و همین مسئله، هستۀ مرکزی فیلم ما شد.

چهار فصل فیلمبرداری در دل سختی‌ها

جعفری با تأکید بر اینکه فیلمبرداری این مستند حدود دو سال به طول انجامیده است، خاطرنشان کرد: «ما طی ۲۵ جلسه فیلمبرداری در چهار فصل مختلف، زندگی این خانواده را دنبال کردیم. اما سخت‌ترین بخش کار، فیلمبرداری در فصل زمستان بود.

وی در تشریح این سختی‌ها توضیح داد: این روستا حدود ۴۵ دقیقه با جادۀ آسفالت فاصله دارد و در زمان بارش برف سنگین، تا یک هفته راه‌های دسترسی بسته می‌شد. ما با پیگیری دقیق پیش‌بینی‌های هواشناسی، زمان‌هایی را انتخاب می‌کردیم که برف می‌بارید و لوله‌ها یخ می‌زدند تا بتوانیم شرایط واقعی زندگی در این فصل را ثبت کنیم. اتفاقاً در یکی از این جلسات، همسر عمو قدمعلی به دلیل فشار خون بالا حالش بد شد و مجبور شدیم او را به درمانگاه روستای همجوار ببریم.

کارگردان «زمستان طولانی» به یکی از دغدغه‌های جالب عمو قدمعلی اشاره کرد و گفت: او کلیدهای خانه‌های خالی اهالی را که به شهر مهاجرت کرده بودند، به امانت داشت تا در صورت بارش سنگین برف، سقف خانه‌ها خراب نشود و از مرغ‌وخروس‌های همسایه‌ها نگهداری کند. همین مسئله نشان می‌داد که او هنوز خود را مسئول تمام روستا می‌داند.

همکاری صمیمانه با سوژه؛ از دل‌بستگی به روستا تا وفاداری همسر

جعفری در پاسخ به این سؤال که آیا خانواده عمو قدمعلی با فیلمبرداری مشکلی نداشتند، گفت: یکی از دوستان ما به نام دکتر رمضانی، اعتماد اولیه را ایجاد کرد، اما مهم‌تر از آن، نگاه خود عمو قدمعلی بود. او معتقد بود این فیلم، یادگاری از زندگی‌اش برای نسل‌های بعد خواهد بود و با اشتیاق کامل همکاری می‌کرد.

وی افزود: عمو قدمعلی دلبستگی عجیبی به روستا داشت و می‌گفت «اگر به شهر بروم، آخرین روزهای عمرم خواهد بود؛ من بدون دام و بدون این طبیعت، می‌میرم». همسرش «کلثوم» نیز وفادارانه همراه او بود و تأکید می‌کرد که هر جا قدمعلی باشد، او هم خواهد ماند. این وفاداری در صحنه‌های فیلم کاملاً مشهود است، حتی جایی که میان آنها دعوا می‌شود.

انتخاب نام «زمستان طولانی»؛ یک هفته سخت که یک سال به نظر می‌رسید

کارگردان این مستند در توضیح نام فیلم گفت: ما یک هفته در آن روستا ماندیم و با شرایط سخت برف و سرما، زندگی را آنقدر طاقت‌فرسا دیدیم که انگار یک سال تمام در آنجا بودیم. این حس باعث شد نام «زمستان طولانی» را برای فیلم انتخاب کنیم؛ هم اشاره به فصل سخت سال دارد و هم به طولانی شدن دغدغه‌های مهاجرت و تنهایی.

سرنوشت اصغر؛ مهاجرت همچنان ادامه دارد…

جعفری در پاسخ به سوالی درباره وضعیت فعلی خانواده عمو قدمعلی گفت: ما همچنان با آنها در تماس هستیم. آخرین باری که با اصغر صحبت کردم، حدود سه یا چهار هفته پیش بود. او گفت که برای کار به سمنان رفته بود و حالا در ساری مشغول است. البته اشاره کرد که در فصل گندم به روستا برگشته و به پدر کمک کرده، اما دوباره به شهر بازگشته است. مهاجرت او همچنان ادامه دارد.

پروژه‌های جدید؛ از مهاجرت تا زندگی یک چوپان خاطره‌نویس

کارگردان «زمستان طولانی» در پایان خبر داد: در حال تولید دو مستند جدید هستیم؛ یکی درباره زندگی چوپانی که با وجود داشتن تنها چهار کلاس سواد، روزمره‌نگاری می‌کند و هر آنچه را می‌بیند، می‌نویسد. سوژه بعدی مهاجرت است، یک سوژه انسانی جذاب که تلاشش برای مهاجرت به یک کشور دیگر را روایت می‌کنیم، البته در این سوژه در حال پژوهش و تولید همزمان هستیم.

وی همچنین ابراز امیدواری کرد که فیلم‌هایی همچون «زمستان طولانی» بتوانند توجه بیشتری به معضل مهاجرت و خالی شدن روستاها از سکنه جلب کنند.

در ادامه تیزر این مستند را ببینید: Pause Play % buffered00:00 -01:01Unmute Mute Settings CaptionsDisabled Quality480p SpeedNormal Captions Go back to previous menu Quality Go back to previous menu 480pSD 360p 180p Speed Go back to previous menu 0.5× 0.75× Normal 1.25× 1.5× 1.75× 2× 4× PIP Exit fullscreen Enter fullscreen Download

انتهای پیام