چهارمحال و بختیاری استانی است که طبیعت خشن و در عین حال زیبای آن، در کنار ظرفیتهای ارزشمندش، همواره با خطرات طبیعی نیز همراه بوده است، قرار گرفتن بخش قابل توجهی از مناطق روستایی در پهنههای کوهستانی، وجود رودخانهها و مسیلهای متعدد، شیبهای تند، درهها و مناطق مستعد رانش زمین، در کنار قرار گرفتن استان در پهنههای لرزهخیز، سبب شده است که بخشهایی از جمعیت روستایی استان در برابر حوادثی همچون سیل، زلزله و رانش زمین آسیبپذیر باشند.
هر بار که بارشهای شدید در چهارمحال و بختیاری رخ میدهد، دوباره نام روستاهایی بر سر زبانها میافتد که خانهها و اراضی آنها در حریم رودخانهها، مسیر مسیلها یا مناطق پرخطر قرار گرفته است، سیلاب میتواند در کوتاهترین زمان راههای ارتباطی را قطع کند، پلها و زیرساختهای روستایی را از بین ببرد، به واحدهای مسکونی و اراضی کشاورزی خسارت وارد کند و زندگی خانوادههایی را که سالها در یک منطقه سکونت داشتهاند با بحران مواجه سازد، از سوی دیگر، زلزله نیز خطری است که بدون هشدار قبلی رخ میدهد و در صورت وجود ساختمانهای کم دوام و بافتهای فرسوده، میتواند خسارتهای جبرانناپذیری بر جای بگذارد.
واقعیت این است که در مدیریت بحران، نباید پیشگیری را به بعد از وقوع حادثه موکول کرد، تجربه بسیاری از حوادث طبیعی نشان داده است که هزینه پیشگیری و کاهش خطر، به مراتب کمتر از هزینه بازسازی پس از حادثه است، اما مهمتر از خسارتهای مالی، مسئله حفظ جان انسانهاست. وقتی یک روستا در نقطهای قرار دارد که کارشناسان آن را پرخطر تشخیص دادهاند، نمیتوان تا وقوع حادثه منتظر ماند و سپس برای جبران خسارت وارد عمل شد.
ساماندهی روستاهای در معرض خطر، صرفاً به معنای جابجایی یک روستا از نقطهای به نقطه دیگر نیست، بلکه مجموعهای از اقدامات از جمله شناسایی دقیق پهنههای پرخطر، تهیه نقشه خطر، جلوگیری از ساختوساز در حریم رودخانهها و مسیلها، مقاومسازی واحدهای مسکونی، اصلاح شبکه معابر و زیرساختها، ایجاد مسیرهای دسترسی ایمن و در موارد ضروری، جابهجایی و اسکان مجدد روستاهای واقع در مناطق غیرقابل سکونت را شامل میشود.
در این میان، ساماندهی روستاهای پرخطر باید با نگاه اجتماعی و اقتصادی نیز دنبال شود، بسیاری از روستاییان زندگی …
