به گزارش ایسنا، چند روز مانده به پایان ماه صفر، مشهد حالوهوای دیگری پیدا میکند؛ خیابانهای منتهی به حرم مطهر رضوی آرامآرام رنگ عزاداری میگیرند، کاروانهای پیاده از مسیرهای مختلف به سوی شهر حرکت میکنند و در حرم مطهر، آیینهایی که نسلهای مختلف خادمان و مجاوران آن را حفظ کردهاند، یکی پس از دیگری برگزار میشود. ۲۸ ماه صفر و همچنین سالروز شهادت امام رضا (ع) در ۲۹ صفر، در مشهد تنها مناسبتهایی در تقویم مذهبی نیستند، بلکه مجموعهای از سنتهای مردمی و آیینی را شکل دادهاند که بخشی از هویت فرهنگی و معنوی این شهر به شمار میروند.
در این روزها، مشهد میزبان زائرانی است که از شهرها و روستاهای دور و نزدیک خود را به بارگاه امام هشتم (ع) میرسانند. گروهی با وسایل نقلیه و گروهی دیگر با پای پیاده راهی این شهر میشوند و مسیرهای منتهی به حرم، به بخشی از آیین سوگواری تبدیل میشود.
پیادهروی زائران در دهه پایانی ماه صفر، یکی از جلوههای گسترده مشارکت مردمی در عزاداری سالروز شهادت امام رضا(ع) است؛ سنتی که در آن خودِ مسیر نیز بخشی از تجربه زیارت و سوگواری میشود.
اما در مرکز این اجتماع بزرگ، حرم رضوی قرار دارد؛ جایی که برخی از آیینهای کهن آستان قدس در همین روزها جلوهای ویژه پیدا میکنند. یکی از مهمترین آنها آیین خطبهخوانی شب شهادت امام رضا (ع) است؛ مراسمی که با نظم ویژه خادمان و در فضایی آکنده از سوگ برگزار میشود.
«خطبهخوانی» از آیینهای کهن حرم رضوی است و بر اساس توضیحات آستان قدس، از دوره صفویه تا امروز در شکلهای مختلف استمرار داشته است.
این آیین در شب عاشورا، شب شهادت امام رضا(ع) و هنگام تحویل کشیک خادمان اجرا میشود و دو شکل نخست آن در فهرست میراث فرهنگی ناملموس کشور به ثبت رسیدهاند.
شب شهادت امام رضا(ع)، خادمان حرم با نظم و آرایش خاص در محل برگزاری مراسم حاضر میشوند. آمادهسازی محل، فرشآرایی و گلآرایی، تهیه شمع و لاله و چیدمان خادمان، بخشی از مقدمات این آیین است. در میان این عناصر، شمعگردانی جایگاه ویژهای دارد و یکی از شاخصترین تصاویر این مراسم را شکل میدهد.
شمعهای روشن در دست خادمان، همراه با قرائت خطبه و همنوایی مرثیهها، فضای حرم را در شب شهادت …
