عصر عاشورا؛ شاهکاری فراتر از یک تابلو
بدون تردید، تابلوی «عصر عاشورا» مشهورترین و تأثیرگذارترین اثر محمود فرشچیان است. این اثر که در عاشورای سال ۱۳۵۵ خلق شده، بازگشت اسب بیسوار امام حسین(ع) به سوی خیمهها را به تصویر میکشد. فرشچیان خود این اثر را از باکیفیتترین کارهایش میدانست و میگفت در خلق آن، حال عجیبی به او دست داده و تابلو یکباره و بدون هیچ تغییری پدید آمده است. این تابلو با ترکیببندی ماهرانه و خطوط مدوری که به وجود مبارک حضرت زینب(س) ختم میشود، چنان تأثیری بر مخاطب میگذارد که خود فرشچیان نیز میگوید هنگام نگاه به آن، گریهاش میگیرد. این اثر که در موزه آستان قدس رضوی نگهداری میشود، جزو آثار هنری یونسکو است که از جایگاه یک اثر هنری فراتر رفته و به نشانهای پایدار در حافظه آیینی مردم ایران تبدیل شده است.
فرشچیان درباره این تابلو گفته است:«در میان آثارم علاقهام بیشتر به آثاری است که مردمم آن را دوست داشته باشند. اما از میان آثارم تابلوی «عصر عاشورا» را بسیار دوست دارم و این به دلیل دلبستگیام به حضرت اباعبدالله الحسین (ع) و واقعه روز عاشوراست که همیشه مرا تحت تاثیر قرار داده است. اگر بخواهم آن را بار دیگر نیز به تصویر بکشم به همین شکل آن را خواهم کشید.»
شمس و مولانا؛ پاسخی به جهانستیزی فرهنگی
تابلوی «شمس و مولانا» که در سال ۱۳۸۶ رونمایی شد، از دیگر شاهکارهای فرشچیان است. او خود گفته که خلق این اثر، پاسخی بوده به حرکت کشورهایی که مفاخر ایران را به خود منتسب کردهاند. در مرکز این تابلو، دو چهرهی نورانی چنان به هم نزدیکاند که گویی یکی هستند و نمادی از «عروج» و «آرامش در وصال» را به نمایش میگذارند. این اثر، تلفیقی زیبا از عرفان و هنر ایرانی است.
ضامن آهو؛ روایتی از مهربانی بیکران
تابلوی «ضامن آهو» که در سال ۲۰۰۶ خلق شد، بر اساس روایتی شیعی از امام رضا(ع) طراحی شده است که آهویی را از گزند محافظت میکند. این اثر که در زمره مشهورترین آثار فرشچیان در سطح جهانی قرار دارد، نمادی از مهربانی، حمایت و عدالت است. تفکر حاکم بر این تابلو، همانند «عصر عاشورا»، بر اساس خطوط مدور و همگرا به سوی کانون معنوی اثر شکل گرفته است.
ستایش پروردگار؛ عرفانی در اوج هنر
تابلوی «ستایش پروردگار» که در سال ۱۳۹۰ رونمایی شد، یکی از شاهکارهای عرفانی فرشچیان محسوب میشود. خلق این اثر یک سال و نیم به طول انجامید و تمام موجودات - از انسان و فرشته تا حیوانات - را در حال ستایش و تضرع به درگاه پروردگار به تصویر میکشد. این تابلو، اوج نگاه عرفانی و توحیدی فرشچیان را به نمایش میگذارد.
تابلوی «یتیمنوازی امام علی (ع)»
تابلوی «پناه» یکی از عمیقترین و تأثیرگذارترین آثار محمود فرشچیان در وصف یتیمنوازی حضرت علی(ع) است. این تابلو که در ۲۱ رمضان سال ۱۳۵۶ (مصادف با سالروز شهادت امام علی) خلق شده، مهربانی بیکران ایشان را به تصویر میکشد.
ابعاد این اثر ۵۰ در ۷۳ سانتیمتر است و با تکنیک اکریلیک روی مقوا خلق شده است. فرشچیان در این تابلو به دلیل قداست حضرت، ایشان را از نمای پشت سر ترسیم کرده و سر مبارک را با دستار و پارچهای پوشانیده است. تصویر امام در بالاترین قسمت سمت راست تابلو قرار گرفته که نمادی از اوج مقام عرفانی و تقرب الهی ایشان است.
حضرت علی(ع) در این تابلو در حالی ترسیم شدهاند که چند کودک یتیم را در آغوش گرفته و نوازش میکنند و در پایین پای حضرت، نان و خرما قرار دارد که نشاندهنده مهربانی و رسیدگی ایشان به یتیمان است. رنگهای روشن، امیدبخش و سرشار از عواطف انسانی، حالت پدرانه حضرت را به خوبی نمایان ساخته است.
فرشچیان این تابلو را پس از ۱۵ سال نگهداری شخصی، در سال ۱۳۷۱ به موزه آستان قدس رضوی اهدا کرد و هماکنون در گنجینه قرآن و نفایس این موزه نگهداری میشود.
آثار محمود فرشچیان در شهرهای بزرگی چون پاریس، نیویورک، شیکاگو و توکیو به نمایش درآمدهاند و برخی از آنها توسط وزیران امور خارجه ایران به عنوان هدیه به سفرا و وزرای کشورهای خارجی اهدا شدهاند. او نشان درجه یک فرهنگ و هنر را دریافت کرد و به عنوان چهره ماندگار معرفی شد.
میراث او نه فقط در تابلوهایش، بلکه در مکتبی که بنیان نهاد و نسلهای هنرمندی که پرورش داد، تا همیشه زنده خواهد ماند.
انتهای پیام
