این اثر که در ژوئیه ۲۰۲۶ (مردادماه ۱۴۰۵)، به زبان انگلیسی راهی بازار نشر شده، حاصل همکاری نظامالدین فقیه(استاد بازنشسته بخش مدیریت)، سید ابوالقاسم فروزانی(استاد بخش تاریخ)، علیحسین صمدی(استاد بخش اقتصاد) و سارا فروزانی(دانشآموخته ادبیات انگلیسی) دانشگاه شیراز است.
این کتاب در ۸ فصل و ۱۸۵ صفحه به بررسی ابعاد تاریخی، حقوقی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی خلیج فارس و جزایر آن با رویکردی میانرشتهای میپردازد. انتشار این کتاب در شرایطی صورت میگیرد که خلیج فارس و تنگه هرمز، بهعنوان یکی از حساسترین گذرگاههای انرژی جهان، در کانون تحولات امنیتی و ژئوپلیتیکی منطقه قرار دارند. همزمانی این اثر با تنشهای اخیر و بحثهای داغ پیرامون حاکمیت جزایر سهگانه و آینده گذار انرژی، بر اهمیت و ضرورت آن میافزاید و آن را به مرجعی بهموقع برای پژوهشگران و تحلیلگران مسائل منطقه تبدیل کرده است.
کتاب خلیج فارس و جزایر، روند تحول تاریخی این منطقه را از روزگار باستان تا عصر حاضر بررسی میکند و با تأکید ویژه بر نقشهای راهبردی، اقتصادی و سیاسی جزایر، ابعاد مختلف این تحول را واکاوی می نماید. این اثر با بهرهگیری از یافتههای باستانشناختی، منابع کلاسیک و تاریخی، اسناد آرشیوی دوران استعمار و قواعد و رویههای حقوق بینالملل معاصر، نشان میدهد که چگونه عواملی چون جغرافیا، تجارت، امپریالیسم، نفت و منازعات مربوط به حاکمیت سرزمینی، در شکلدهی به سیاست منطقهای و نظم سیاسی ـ اقتصادی جهانی نقشآفرین بودهاند.
مؤلفان با اتخاذ رویکردی تلفیقی در سه حوزه تاریخ، حقوق بینالملل و اقتصاد سیاسی، هفت محور کلیدی را واکاوی میکنند: مناقشه حاکمیت بر جزایر سهگانه ایرانی(ابوموسی، تنب بزرگ و کوچک)، نامگذاری و اهمیت تاریخی جزیره قشم، ژئوپلیتیک گذار انرژی، بازنمایی دریای پارس در متون کهن جغرافیایی، جغرافیای تاریخی مکران، جایگاه بندر سیراف در عصر آلبویه و اکوسیستم کارآفرینی در کشورهای حوزه خلیج فارس.
قرار دادن این مطالعات در چارچوبی تحلیلی و منسجم، امکان تبیین نیروهای ساختاری و آرایشهای نهادیِ متحول را فراهم میآورد که در گذر زمان، صورتبندیهای سیاسی، اقتصادی و فضایی ـ اجتماعی خلیج فارس را شکل دادهاند. همچنین، کتاب با بررسی انتقادی مباحثی چون میراث استعمار، دولتسازی، حاکمیت سرزمینی …
