بهرام سرمست عصر چهارشنبه ۱۴ مرداد ماه در همایش «انقلاب مشروطه، قانون و آزادی» با اشاره به دیدگاههای مختلف درباره انقلاب مشروطه، اظهار کرد: در ادبیات مشروطهپژوهی، مباحث متعددی درباره ماهیت، ریشهها، علل شکلگیری، آسیبشناسی و شعارهای محوری این نهضت از جمله عدالتخواهی، آزادیخواهی، قانونخواهی و پارلمانگرایی مطرح شده است و برگزاری چنین همایشهایی فرصت مناسبی برای واکاوی علمی این مباحث فراهم میکند.
وی با بیان اینکه به جای ورود به مباحث نظری، به درسهای انقلاب مشروطه برای حکمرانی امروز میپردازد، هفت محور اساسی را برشمرد و گفت: نخستین درس مشروطه، آغاز دولت قانونمدار در ایران است. نهضت مشروطه نخستین تلاش سازمانیافته ایرانیان برای محدودسازی قدرت سیاسی از طریق قانون بود و اهمیت آن تنها در تغییر یک نظام سیاسی خلاصه نمیشود، بلکه در تغییر منطق حکمرانی و حرکت از اقتدار شخصی به اقتدار نهادی است.
وی با تأکید بر جایگاه آذربایجان در این نهضت افزود: تبریز و آذربایجان شرقی صرفاً نقشی نظامی یا انقلابی در مشروطه نداشتند، بلکه کانون نهادسازی و عقلانیت سیاسی در ایران بودند. شکلگیری انجمنها، گسترش مطبوعات، توسعه آموزش نوین و مشارکت سازمانیافته مردم، نشان میدهد آذربایجان از نخستین پایگاههای شکلگیری جامعه مدنی در کشور بوده است.
سرمست با اشاره به مفهوم «حکمرانی مطلوب» اظهار کرد: شاخصهایی همچون حاکمیت قانون، شفافیت، پاسخگویی، اثربخشی دولت و مشارکت عمومی که امروز در ادبیات توسعه مطرح است، همان مطالباتی است که مشروطهخواهان بیش از یک قرن پیش بر آن تأکید داشتند.
وی چهارمین درس مشروطه را تقدم نهادها بر افراد دانست و گفت: توسعه پایدار حاصل نهادهای کارآمد است، نه صرفاً افراد توانمند. هرچند ستارخان و باقرخان از چهرههای برجسته تاریخ مشروطه هستند، اما این نهادهای اجتماعی، شرایط تاریخی و ساختارهای قانونی بودند که زمینه ظهور چنین شخصیتهایی را فراهم کردند.
وی با بیان اینکه آذربایجان همواره در بزنگاههای تاریخی ایران نقشآفرین بوده است، افزود: این خطه در دورههای مختلف، از مشروطه تا تحولات معاصر، نقش مؤثری در سرنوشت کشور ایفا کرده و امروز نیز با تکیه بر ظرفیتهای اجتماعی و فرهنگی خود میتواند در مسیر توسعه و حکمرانی …