حجتالاسلام والمسلمین سیدمحمود طباطبایی در گفتوگو با ایسنا، با تشریح فلسفه و کارکرد پیادهروی اربعین اظهار کرد: پیادهروی اربعین صرفاً یک آیین مذهبی نیست، بلکه به یک پدیده فرهنگی و اجتماعی تبدیل شده است. اربعین حسینی در طول سالهای اخیر از یک آیین مذهبی صرف، فراتر رفته و به یک پدیده تمدنی، فرهنگی و اجتماعی بدل شده است که هر ساله میلیونها انسان از سراسر جهان را با وجود سختیهای فراوان، به سوی کربلا میکشاند. برای درک فلسفه این حرکت عظیم، باید آن را در چند لایه تحلیل کرد.
وی با اشاره به نخستین لایه این حرکت افزود: لایه نخست، وفاداری به میثاق با سیدالشهدا(ع) است. زیارت اربعین در روایات به عنوان یکی از نشانههای مؤمن معرفی شده و ریشه در حرکتی تاریخی دارد که جابربن عبدالله انصاری، صحابی بزرگ پیامبر(ص)، در اولین اربعین با پای پیاده از مدینه تا کربلا طی کرد تا با امام شهید تجدید میثاق نماید. امروزه، میلیونها زائر با این حرکت، عملاً به دستگاه اموی و تمام ظالمان تاریخ میگویند که خون حسین(ع) هرگز به فراموشی سپرده نخواهد شد.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: لایه دوم، بازآفرینی هویت جمعی و همبستگی فراملیتی است. اربعین یک اجتماع عظیم و خودجوش است که در آن رنگ، نژاد، ملیت و طبقه معنا میبازد. همه در یک مسیر و با یک هدف حرکت میکنند و این، تصویری عینی از «امت واحده» اسلامی است. این همبستگی، پاسخی عملی به همه جریانهای تفرقهافکن است. بر اساس پژوهشها، بیش از ۸۰ درصد از شرکتکنندگان در این راهپیمایی، به هویت جمعی شکلگرفته در اربعین بیش از هویت فردی و ملی خود اعتقاد دارند و راهپیمایی را عامل وحدت و همگرایی مسلمانان میدانند.
طباطبایی با بیان اینکه اربعین دارای کارکردی تربیتی نیز هست، تصریح کرد: لایه سوم، کارکرد تربیتی و بازسازی معنوی است. اربعین، یک کارگاه عملیِ انسانسازی است. زائر در این مسیر، مفاهیمی چون ایثار، مواسات، صبر، تواضع و مسئولیتپذیری را نه در کتابها، که در عمل و در مواجهه با میلیونها انسان دیگر، تجربه و درونی میکند. پیادهروی طولانی، خود نوعی ریاضت و تمرینِ رها شدن از تعلقات دنیوی است تا جان، برای دریافت نور زیارت، آمادهتر شود.
وی با اشاره به مولفهها و عوامل ماندگاری و گسترش پیادهروی …