به گزارش ایسنا، وقتی از «نخستین موزه ایران» سخن گفته میشود، بسیاری بیدرنگ نام موزه ایران باستان یا همان موزه ملی ایران را به یاد میآورند، اما تاریخ موزهداری در ایران روایتی پیچیدهتر دارد. بسته به اینکه «موزه» را چگونه تعریف کنیم، پاسخ این پرسش متفاوت خواهد بود.
اگر منظور نخستین فضای نمایش آثار باشد، باید به دوران ناصرالدینشاه قاجار و کاخ گلستان بازگردیم؛ اگر نخستین نهاد رسمی موزه مدنظر باشد، دارالفنون نقطه آغاز است و اگر نخستین ساختمان مستقلی که از ابتدا برای موزه ساخته شد ملاک قرار بگیرد، بیشک باید به سراغ موزه ایران باستان (موزه ملی ایران) برویم.
نخستین گام جدی در شکلگیری موزهداری نوین ایران در دوره ناصرالدینشاه قاجار برداشته شد. ناصرالدینشاه که در جریان سفرهای خود به فرنگ با موزههای بزرگ اروپایی آشنا شده بود، دستور داد بخشی از ساختمانهای شمال کاخ گلستان تخریب و فضایی تازه برای نگهداری آثار، کتابخانه، سرسرا و حوضخانه احداث شود.
در نتیجه همین اقدام، «تالار آینه» شکل گرفت. در این تالار، اشیای نفیس، هدایای پادشاهان و دولتهای خارجی، آثار تاریخی و جواهرات سلطنتی به نمایش گذاشته میشد، که شاید بتوان آن را نخستین فضای موزهای ایران به مفهوم جدید دانست. نقاشی کمالالملک از اتاق آینه
البته ناصرالدین شاه پیش از سفر فرنگ هم با مهفوم موزه آشنا بود و تالاری را در عمارت خروجی کاخ گلستان به عنوان اتاق موزه نامگذاری کرده بود. اما سفر به فرنگ باعث شد بسیار جدیتر این موضوع را پیگیری کند و با ساخت تالار آینه که به آن اتاق موزه جدید هم میگفتند، به این خواسته خود جامه واقعیت پوشاند. در برخی از روایتهای تاریخی آمده است که آنقدر این جریان برای شاه قاجار با اهمیت بود که خودش با وسواس تمام، ترتیب چینش اشیا رو مشخص میکرد.
با گذشت چند دهه، موزهداری در ایران از فضای درباری فاصله گرفت و جنبهای عمومی و آموزشی پیدا کرد. در سال ۱۲۹۵ خورشیدی، وزارت معارف و صنایع مستظرفه به همت مرتضیقلیخان ممتازالملک، یکی از سالنهای مدرسه …
