یک پژوهشگر بخش کشاورزی، گفت: آنچه برخی کشاورزان سریعترین راه برای آمادهسازی زمین مینامند، در واقع یکی از جدیترین آسیبهای جبرانناپذیر بر عرصه کشاورزی و محیطزیست است.
احمدرضا محمودی، در گفت و گو با ایسنا معتقد است: این اقدام، فراتر از یک خطای مدیریتی و در واقع نوعی خودکشی تدریجی خاک برای آینده نسلهای آتی است.
محمودی با اشاره به یک باور غلط و ریشهدار در میان برخی از بهرهبرداران گفت: بسیاری از کشاورزان در شهرستانهای مختلف استان، همچنان بر این باور هستند که سوزاندن کاه و کلش، کوتاهترین و بیدردسرترین مسیر برای پاکسازی مزارع و آمادهسازی زمین جهت کشت بعدی است. آنها تصور میکنند با خاکستر کردن این بقایا، زمین را تمیز و آماده کردهاند؛ اما در واقع آنها در حال نابود کردن بنیادهای حیاتی زمین هستند.
وی با تأکید بر اینکه این رویکرد، ناشی از عدم دسترسی یا عدم آگاهی از روشهای نوین است، خاطرنشان کرد: این راحتی موقت، هزینههای بسیار سنگینی را در بلندمدت به همراه خواهد داشت. آنچه در ظاهر یک فرآیند پاکسازی به نظر میرسد، در واقع فرآیند تخریب ساختاری خاک است که پیامدهای آن در سالهای آینده به شدت احساس خواهد شد.
این پژوهشگر بخش کشاورزی، با اشاره به تغییرات بیولوژیک و شیمیایی خاک پس از آتشسوزی افزود: خاک، یک موجود زنده و پویا است که تداوم حیات در مزارع خراسان به سلامت موجودات ذرهبینی و مواد آلی موجود در آن بستگی دارد. سوزاندن کاه و کلش، باعث از بین رفتن مواد آلی و نابودی میکروارگانیسمهای مفید خاک میشود.
وی در ادامه اظهار کرد: این میکروارگانیسمها، مهندسان اصلی خاک هستند که وظیفه تجزیه مواد و فراهم کردن بستر مناسب برای جذب عناصر غذایی را بر عهده دارند. وقتی ما با آتش، این موجودات و مواد آلی را از بین میبریم، در واقع توان بازسازی خودبهخودی خاک را از بین بردهایم. نتیجه این اقدام در سالهای آتی، به صورت کاهش شدید حاصلخیزی زمین و افت کیفیت محصولات کشاورزی خود را نشان خواهد داد.
محمودی بیان کرد: کشاورزی که امروز زمین خود را با آتش پاک میکند، در آینده مجبور خواهد بود برای جبران این فقر خاک، مبالغ هنگفتی را بابت خرید کودهای شیمیایی صرف کند که خود این چرخه، آلودگیهای ثانویه بیشتری را به محیطزیست تحمیل خواهد کرد.
وی در ادامه تأکید کرد: آسیبهای این اقدام تنها به متولیان کشاورزی محدود نمیشود، بلکه سلامت تمامی شهروندان را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. دود ناشی از سوزاندن کاه و کلش در مزارع، آلودگی شدیدی را در هوای استان ایجاد میکند. این دود حاوی ذرات معلق و گازهای سمی است که با وزش باد، بر فراز شهرها و مناطق مسکونی پراکنده میشود و سلامت عمومی جامعه را به شدت به خطر میاندازد.
این پژوهشگر بخش کشاورزی، معتقد است: بزرگترین اشتباه، نگاه به بقایای گیاهی به عنوان یک پسماند مزاحم است. باید نگاه خود را به این مواد تغییر دهیم چون کاه و کلش در واقع یک ثروت نهفته و یک سرمایه اقتصادی است که نباید اجازه داد به خاکستر تبدیل شود.
وی پیشنهاد داد: به جای روشهای مخرب، از تکنولوژیهای نوین برای مدیریت این بقایا استفاده کرد. از کشاورزان انتظار داریم به جای سوزاندن، از روشهای جایگزین مانند خرد کردن بقایا و دفن آنها در خاک استفاده کنند. این کار باعث بازگشت مواد مغذی به زمین و افزایش رطوبت خاک میشود که در شرایط اقلیمی حساس خراسان، یک ضرورت است.
محمودی خاطرنشان کرد: همچنین، این بقایا پتانسیل بسیار بالایی برای فروش به واحدهای دامداری جهت تأمین خوراک و یا فروش به واحدهای تولید کمپوست برای تولید کودهای آلی دارند. در واقع کشاورز میتواند به جای هزینه کردن برای دفع پسماند، از آن به عنوان یک منبع درآمد جانبی استفاده کند.
وی بر ضرورت مداخلات ساختاری و آموزشی تأکید کرد و گفت: برای عبور از این وضعیت، تنها هشدار دادن کافی نیست؛ بلکه نیاز به یک حرکت هماهنگ میان نهادهای ترویجی، سازمان جهاد کشاورزی و خود کشاورزان وجود دارد.
این پژوهشگر بخش کشاورزی، با تأکید بر اینکه آینده کشاورزی خراسان در گرو تصمیماتی است که امروز در مزارع گرفته میشود، خاطرنشان کرد: اگر امروز نتوانیم کشاورزان را به سمت روشهای نوین و علمی هدایت کنیم، هزینهای که در آینده برای بازسازی خاکهای فقیر شده و مقابله با بحرانهای محیطزیستی خواهیم پرداخت، بسیار فراتر از توان فعلی خواهد بود.
انتهای پیام
