خبرگزاری مهر- گروه استانها، عاطفه وفائیان: دیوارهای بلند پادگان نظامی سامرا هرچند حصاری برای قطع پیوند ولایت با امت بود، اما نتوانست چراغ هدایتی را که در تاریکترین سالهای خفقان عباسی میسوخت، خاموش کند. در روزگاری که نفسها در سینهها حبس بود و شیفتگان معرفت، حتی از فرط نظارتهای شدید امنیتی جرئت نزدیک شدن به خانه امام خویش را نداشتند، تدابیری بیصدا اما عمیق در حال شکلدهی به ساختار نوین تشیع بود تا جامعه را برای طولانیترین دوران تنهایی و غیبت آماده سازد. گامهای استوار و اندیشههای بلند در پس دیوارهای مراقبت، شبکهای نامرئی اما مستحکم از ارتباطات را پدید آورد که فراتر از مرزهای جغرافیایی خلافت، دلها را به یکدیگر پیوند میزد.
امام یازدهم با نگاهی آیندهنگر و همهجانبه، هویت پیروان مکتب اهلبیت را در اتمسفری متمایز و مستقل تعریف کرد تا در هیاهوی فرقههای نوظهور و تلاشهای سیستماتیک دستگاه حاکم برای محو احادیث ناب، اصالت فکری شیعه دستخوش بادهای تند انحراف و فراموشی نشود.
امروز، میراث آن دوران سخت، الگویی است زنده برای هدایت در شرایط بحران و صیانت از هویت دینی در عصر غیبت. تدابیری که از دل پادگان سامرا آغاز شد، سازمان تشیع را از خطر فروپاشی رهانید و با تکیه بر کادرسازی فکری، شبکه وکلا و معارف عمیق ادعیه و صلوات، بستر فکری و عملی جامعه را برای ورود به دورانی نوین مهیا ساخت تا پیوند میان امت و امامت همواره ناگسستنی باقی بماند.
از سامرا تا غیبت؛ راهبردهای امام عسکری(ع)
حجتالاسلام موسی اسفندیاری، مسئول نمایندگی خراسان بنیاد بینالمللی امامت در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: دوران ششساله امامت حضرت هادی و امام عسکری (ع) در سامرا، یکی از بحرانیترین دورههای تاریخی برای حفظ انسجام جامعه شیعی بوده است؛ مقطعی که تحت شدیدترین فشارهای سیاسی و امنیتی عباسیان، ارتباط مستقیم با امام تقریباً غیرممکن بود.
مسئول نمایندگی خراسان بنیاد بینالمللی امامت، در تحلیل این دوران خفقان، به تشریح راهبردهای کلیدی امام یازدهم برای حفظ هویت تشیع و آمادهسازی جامعه برای عصر غیبت پرداخت و تشریح کرد:دوران امامت امام حسن عسکری (ع) با متغیرهای پیچیدهای همچون انتقال پایتخت خلافت عباسی به پادگان نظامی سامرا، نفوذ گسترده مسیحیان، قوامیافتگی ساختارهای مذهبی اهل سنت و تلاش سیستماتیک برای حذف احادیث امامان متأخر از منابع روایی همراه بود. در این اتمسفر بهشدت امنیتی که حتی یاران نزدیک حضرت از ملاقاتهای علنی با ایشان محروم بودند، صیانت از سازمان تشیع نیازمند تدابیری ویژه و همهجانبه بود.
وی در این خصوص با تبیین انسجامبخشی به هویت شیعه اظهار کرد: امام عسکری (ع) در مواجهه با این بحرانها، سه تدبیر کلیدی و سرنوشتساز را به مرحله اجرا گذاشتند. نخستین راهبرد، فعالسازی ظرفیت و نقشآفرینی زنان مؤمن و برجستهای همچون «سوسن خاتون» و «حکیمه خاتون» بود که به عنوان حلقههای واسط، هدایت و ارتباط با بدنه شیعیان را در شرایط انسداد سیاسی تسهیل کردند.
اسفندیاری دومین اقدام محوری حضرت را مرزبندی هویتی دانست و تصریح کرد: تعیین شاخصههای دقیق هویتی برای متمایز ساختن مؤمنان حقیقی از مخالفان و جریانهای انحرافی، گام دوم امام برای حفظ استقلال فکری شیعه بود. در نهایت، تربیت جامعه و کادرسازی جهت ارجاع نظاممند شیعیان به وکلای مطمئن و مورد وثوق، راهبرد سومی بود که بستر فکری و عملی جامعه را برای ورود به دوران سخت غیبت مهیا کرد.
مسئول نمایندگی خراسان بنیاد بینالمللی امامت خاطرنشان کرد: این تدابیر سهگانه، سازمان تشیع را در بحرانیترین پیچ تاریخی از خطر اضمحلال و فروپاشی نجات داد و زمینهساز بقای هویت شیعی در آستانه غیبت کبرا شد.
سیره امام حسن عسکری (ع)؛ الگوی انسجام شیعی و مدارا در جامعه اسلامی
حجتالاسلام محمدعلی لطفییزدی، معاونت علمی مرکز تخصصی امامت در گفتگو با خبرنگار مهر ضمن اشاره به شرایط دشوار دوران امامت امام حسن عسکری (ع)، اظهار کرد: دوران حیات آن امام همام از حساسترین مقاطع تاریخ تشیع بود؛ دورانی که فشارهای دستگاه عباسی شدت داشت و شیعیان نیز باید برای ورود به عصر غیبت آماده میشدند.
این استاد حوزه و دانشگاه افزود: یکی از مهمترین اقدامات امام حسن عسکری (ع)، ایجاد انسجام و یکپارچگی در جامعه شیعه بود. ایشان با بهرهگیری از شبکه وکلا و نامهنگاری، ارتباط شیعیان پراکنده در مناطق گوناگون را حفظ و تقویت کردند.
وی ادامه داد: امام حسن عسکری (ع) با تقویت نشانههای هویتی شیعه، زمینه پیوند قلبی و اجتماعی پیروان اهلبیت (ع) را فراهم کردند؛ چنانکه در روایت علامات مؤمن، زیارت اربعین بهعنوان یکی از نشانههای مؤمن مطرح شده است.
لطفییزدی بیان کرد: در شرایطی که امکان برگزاری آشکار جلسات علمی و دینی محدود بود، امام حسن عسکری (ع) از ظرفیت دعا، زیارت و صلوات برای انتقال معارف عمیق دینی بهره بردند. صلواتهای نقلشده از ایشان بر معصومین (ع)، مجموعهای ارزشمند از معارف امامشناسی و شیعهشناسی به شمار میرود.
معاونت علمی مرکز تخصصی امامت با تأکید بر اهمیت اخلاق اجتماعی در سیره امام حسن عسکری (ع)، گفت: آن حضرت، شیعیان را به خوشرفتاری، امانتداری، مدارا و حضور سازنده در میان عموم مسلمانان توصیه میکردند تا پیروان اهلبیت (ع) مایه زینت خاندان عصمت و طهارت باشند، نه عامل بدبینی نسبت به آنان.
وی تصریح کرد: حضور در تشییع جنازه مسلمانان، رعایت حقوق دیگران، امانتداری و رفتار نیکو با افراد، از جمله سفارشهای امام حسن عسکری (ع) به شیعیان بود؛ سفارشهایی که نقش مهمی در تقویت همگرایی و مودت در جامعه اسلامی دارد.
لطفی یزدی افزود: محبت میان مؤمنان، عیبپوشی و حفظ آبروی افراد نیز از دیگر محورهای مهم در سیره اجتماعی امام حسن عسکری (ع) است و موعظه و اصلاح خطاها باید بهصورت پنهانی و به دور از تحقیر و شرمساری افراد انجام شود.
معاونت علمی مرکز تخصصی امامت خاطرنشان کرد: زندگی کوتاه اما پربرکت امام حسن عسکری (ع)، الگویی جامع برای مدیریت جامعه در شرایط بحران، حفظ هویت دینی و زمینهسازی برای دوران غیبت و ظهور به شمار میرود.
احاطه ابتلائات با نعمتهای الهی در سیره امام حسن عسکری (ع)
زهرا ماشینی، مدیر مدرسه علمیه حضرت رقیه در گفتگو با خبرنگار مهر ضمن اشاره به حدیثی نورانی از امام یازدهم شیعیان، اظهار کرد: امام حسن عسکری (علیهالسلام) در روایتی ارزشمند میفرمایند که هر بلا و ابتلایی که از سوی خداوند متعال متوجه انسان میشود، دور تا دور آن را نعمت فرا گرفته و احاطه کرده است.
مدیر مدرسه علمیه حضرت رقیه با اشاره به لزوم تصحیح زاویه دید انسان نسبت به حوادث پیرامونی بیان کرد: اگر انسان مسائل و سختیها را از مبدأ صدور و نگاه توحیدی ببیند، درخواهد یافت که بیماریها، تنگناهای مادی یا هر مصیبتی که پیش میآید، در حقیقت بستری پوشیده از نعمتهای الهی و بهانهای برای رشد است.
وی خاطرنشان کرد: چنانچه بتوانیم زاویه دید خود را نسبت به ابتلائات دگرگون کنیم و توجهمان به جنبههای پنهان رحمت الهی باشد، همه این سختیها برای ما به نعمتی بزرگ و سازنده بدل خواهد شد. کد مطلب 6922775
