پیوند عاطفه و آگاهی؛ عبور از تخلیه هیجانی
سید کاظم نوربخش، فعال علوم قرآنی در گفتگو با خبرنگار مهر، با تأکید بر اینکه در تاریخ اسلام، هر واقعهای که با بازگشت یا یادآوری همراه بوده، پیوند میان واقعه و مسئولیت را برقرار کرده است، اظهار کرد: اربعین در واقع نقطه تلاقی میان عاطفه و آگاهی است.
وی با اشاره به آسیبهای احتمالی در عزاداریها افزود: اگر عزاداری فقط در قالب گریه و اشک باقی بماند، در واقع به یک تخلیه هیجانی ساده تبدیل میشود که پس از پایان مراسم، فرد به زندگی روزمره خود بازمیگردد بدون اینکه هیچ تغییری در رفتار او ایجاد شود. اما اگر اربعین را آغاز مسئولیت بدانیم، آن اشک باید به جهاد با نفس و ایستادگی در برابر ظلم تبدیل شود.
نوربخش که دارای فعالیتهای گسترده در گروه سنی کودک، نوجوان و جوان است، گفت: اربعین میتواند یک مدرسه اجتماعی باشد. پیام عاشورا، پیامِ حق در برابر باطل است؛ و این حق که در عصر امام حسین (ع) با شمشیر معنا میشد، امروز در عصر ما با مسئولیتهای اجتماعی، اخلاق حرفهای، عدالت اقتصادی و خدمت به بشریت معنا پیدا میکند.
این فعال قرآنی با بیان اینکه اربعین به ما میآموزد که چگونه یک جامعه منسجم و خودجوش میتواند مسیر پیادهروی حق را در زندگی روزمره ادامه دهد، تصریح کرد: باید از این انرژی معنوی استفاده کنیم تا در حوزههایی مثل حقالناس، مبارزه با فساد، مقابله با ذلت و حمایت از طبقات آسیبپذیر جامعه نقشآفرینی کنیم؛ که اگر پس از اربعین هیچ تغییر رفتار حسنهای نداشته باشیم، این حرکت تنها یک سفر فیزیکی بوده است، نه یک سفر معنوی.
برابری در مسیر الگوی جهانی عدالتخواهی است
سیده حمیده سادات حسینی، استاد دانشگاه اصفهان نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر، اربعین را یک پدیده جامعهشناختی توصیف کرد و گفت: تجربه سالهای اخیر نشان داده است که اربعین شکافهای طبقاتی را از میان برمیدارد؛ جایی که ثروتمند و فقیر در یک مسیر همقدم میشوند و از یک سفره غذا میخورند. این برابری عملی، یکی از بزرگترین مسئولیتهای اخلاقی است که از دل اربعین برمیگردد و باید به جامعه منتقل شود.
وی با بیان اینکه میتوان این پدیده را در جامعه حفظ کرد، اظهار داشت: در جایگاه فردی، ارزشهای عاشورا مانند صداقت، شجاعت و ایثار باید به الگوی رفتاری در شغل و خانواده تبدیل شود؛ و در جایگاه اجتماعی، تقویت شبکههای همیاری و استفاده از الگوی خدمترسانی بیمنت در فعالیتهای مدنی بسیار نقش دارد.
سادات حسینی مهمترین کارکرد اربعین را در بعد سیاسی و جهانی دانست و افزود: تبیین پیامهای عدالتخواهانه عاشورا، به عنوان یک الگوی جهانی برای مبارزه با استکبار و بیعدالتی در جهان امروز بسیار حیاتی است. اربعین عملاً به جهانیان نشان میدهد که الگوی خدمترسانی بیمنت و برابری انسانی چگونه میتواند جهانی بهتر بسازد.
اربعین؛ فرصتی برای بازنگری در اصلاحات جامعه
مهدی طباخیان، پژوهشگر تاریخ اسلام نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر، با تأکید بر اینکه اربعین نباید به عنوان خط پایان در تقویمهای مذهبی دیده شود، عنوان کرد: اربعین باید به عنوان نقاط عطفی در زندگی مؤمنان و جامعه اسلامی شناخته شود. اگر هدف از عاشورا اصلاح جامعه بوده است، پس اربعین بزرگترین فرصت برای بازنگری در این اصلاحات است.
وی ادامه داد: در نهایت، اگر اشکهای ریخته شده در مسیر کربلا به توانمندی برای ایستادگی در برابر ناملایمات زندگی و مسئولیتپذیری در برابر حقوق دیگران تبدیل نشود، ما تنها در انجام یک مراسم تشریفاتی بودهایم.
طباخیان با تأکید بر اینکه اربعین آغاز حرکت است، خاطرنشان کرد: این حرکتی است که باید از کربلا شروع شده و در تمام گوشه و کنار جهان، در قالب عمل و تعهد به حقوق دیگران ادامه یابد. اربعین باید ما را به سمت جامعهای سوق دهد که در آن اخلاق و عدالت حرف اول را میزند و این همان تداوم مسیر امام حسین (ع) در عصر حاضر است.
به گزارش مهر، میتوان گفت که اربعین حسینی با فراهم آوردن بستری برای خروج از روزمرگی و ورود به ساحت مسئولیتهای اجتماعی، فرصتی بینظیر برای بازسازی و ارتقای اخلاق فردی و جمعی است. این گردهمایی عظیم، در صورتی که با نگاهی راهبردی و فراتر از آیینهای ظاهری نگریسته شود، میتواند به منشأ تولید سرمایه اجتماعی، تقویت روحیه ایثار و ترویج عدالتخواهی در بدنه جامعه تبدیل شود که آثار و برکات آن در تمامی ارکان زیست مؤمنانه مشهود خواهد بود.
گام نهادن در مسیر کربلا، تنها یک سفر جغرافیایی نیست، بلکه دعوت به آغاز حرکتی مستمر برای تحقق جامعهای آرمانی است. اکنون جامعه اسلامی بیش از هر زمان دیگری نیازمند بهرهگیری از آموزههای این حماسه است تا با تبدیل شعارهای معنوی به عملکردهای مدنی، مسئولانه و مبتنی بر کرامت انسانی، پیام عاشورا را در بطن چالشهای مدرن بازخوانی کند؛ چرا که حقیقت اربعین، نه در پایان پیادهروی، بلکه در تداوم همان راه و رسم ایثار و حقطلبی در تمام طول سال معنا مییابد. کد مطلب 6906097
