خبرگزاری مهر، گروه اقتصاد - طیبه بیات: ناترازی بنزین در ایران را نمیتوان صرفاً با افزایش تولید پالایشگاهها یا واردات بیشتر سوخت حل کرد. مسئله اصلی، رشد مداوم تقاضا و ناکارآمدی در مصرف است؛ به بیان ساده، کشور در حال پر کردن مخزنی است که همزمان از چندین نقطه در حال تخلیه شدن است.
خودروهای پرمصرف و فرسوده، ضعف حملونقل عمومی، کمرنگ شدن نقش CNG، رشد مصرف بدون نوسازی ناوگان و قاچاق ناشی از شکاف قیمتی با کشورهای همسایه، مجموعهای از حفرههایی هستند که هر سال منابع بیشتری را میبلعند. بنابراین اگر سیاستگذار فقط سمت عرضه را تقویت کند و برای اصلاح تقاضا برنامه جدی نداشته باشد، ناترازی نهتنها برطرف نمیشود، بلکه بزرگتر خواهد شد.
اسقاط؛ حلقه مفقودهای که سالها درست کار نکرده است
نوسازی ناوگان زمانی امکانپذیر است که خروج خودروهای فرسوده با ورود خودروهای جدید هماهنگ باشد؛ اما عملکرد اسقاط در سالهای گذشته فاصله زیادی با نیاز کشور داشته است.
بر اساس آمار ایدرو، در سال ۱۳۹۸ از حدود ۷۵۸ هزار خودروی ورودی، تنها ۷ هزار دستگاه اسقاط شد. این رقم در سال ۱۳۹۹ با حدود ۹۹۱ هزار ورودی، ۱۳ هزار دستگاه بود. در سال ۱۴۰۰ نیز از ۹۶۳ هزار ورودی، ۱۶ هزار دستگاه و در سال ۱۴۰۱ از حدود ۱.۰۷ میلیون ورودی، تنها ۲۲ هزار دستگاه اسقاط شد.
در سال ۱۴۰۲ تعداد اسقاط به حدود ۷۲ هزار دستگاه رسید و در سال ۱۴۰۳ به ۳۲۰ هزار دستگاه افزایش یافت. با این حال در سال ۱۴۰۴، در برابر حدود ۱.۰۲ میلیون ورودی، ۲۰۳ هزار دستگاه اسقاط شد.
این ارقام با هدفگذاری سالانه ۵۰۰ هزار دستگاه در برنامه هفتم توسعه فاصله دارد. به همین دلیل، حتی اگر تولید و واردات خودرو افزایش پیدا کند، بدون خروج واقعی خودروهای فرسوده، متوسط مصرف سوخت ناوگان کشور همچنان بالا خواهد ماند.
در واقع، فرسودگی ناوگان فقط نتیجه عمر بالای خودروها نیست؛ بخشی از آن محصول سیاستگذاری ناهماهنگ، ضعف سازوکارهای اسقاط و نبود یک رابطه روشن میان ورود خودروی جدید و خروج خودروی فرسوده است.
ناوگان فرسوده؛ یکی از اصلیترین کانونهای اتلاف سوخت
یکی از مهمترین عوامل افزایش مصرف، فرسودگی ناوگان حملونقل است. طبق آمار اعلامشده از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت، از حدود ۴۱ میلیون وسیله نقلیه موجود …
