به گزارش خبرنگار مهر، راهاندازی صندوقهای سرمایهگذاری ارزی در بورس تازهترین تلاش سیاستگذار برای هدایت تقاضای دلاری از بازار غیررسمی به مسیرهای رسمی است. مسئولان میگویند توسعه ابزارهای ارزی میتواند هم منابع ارزی راکد در دست مردم را جمعآوری کند و هم فشار تقاضا را از بازار آزاد کاهش دهد؛ اما پرسش اصلی برای سرمایهگذار این است که آیا صندوق ارزی در عمل جای نگهداری اسکناس در خانه و معامله در بازار آزاد را میگیرد یا نه.
صندوقهای ارزی بهعنوان صندوقهای درآمد ثابت ارزی طراحی شدهاند، یعنی مردم اسکناس دلار یا سایر ارزها را به شعب بانکی یا کارگزار معرفیشده تحویل میدهند و در مقابل واحد صندوق دریافت میکنند و در زمان ابطال نیز طبق مقررات ارز متناظر به آنها پرداخت میشود. به این ترتیب، از نگاه سیاستگذار، ارز از کف بازار جمعآوری و به کانال رسمی تأمین مالی پروژههای صادراتمحور منتقل میشود.
با این حال، تجربه سالهای اخیر نشان میدهد بخش مهمی از تقاضای ارز در اقتصاد ایران صرفاً سرمایهگذاری مالی نیست، بلکه ترکیبی از تقاضای احتیاطی، بیاعتمادی نسبت به آینده و ترجیح نگهداری اسکناس در دسترس است. همین تفاوت ماهیت تقاضاست که تعیین میکند صندوق ارزی تا چه حد میتواند بازار غیررسمی را کوچک کند.
سرمایهگذار بین صندوق و اسکناس چه انتخابی میکند
حمیدرضا فرهادی، کارشناس بازار پول در گفتوگو با مهر میگوید صندوق ارزی میتواند برای سرمایهگذاران حرفهای و کسانی که نگاه بلندمدت به حفظ ارزش دارایی دارند جذاب باشد، چون ریسک نگهداری اسکناس در خانه، هزینه نقلوانتقال و مخاطرات امنیتی را کاهش میدهد؛ اما برای بخش بزرگی از جامعه که دلار را نماد دارایی در دسترس و خارج از سیستم رسمی میدانند، هنوز صندوق ارزی جای اسکناس را نمیگیرد.
به گفته او، رفتار سرمایهگذار خرد بیشتر از منطق فنی ابزارها تبعیت نمیکند، بلکه از تصور امنیت و کنترل مستقیم بر دارایی اثر میپذیرد. وقتی فرد میبیند هر لحظه میتواند اسکناس را در بازار آزاد به ریال تبدیل کند، احساس میکند در برابر شوکهای ناگهانی دستش بازتر است و صندوق ارزی تا وقتی از نگاه او دارایی کاغذی و وابسته به مقررات باشد، در برابر این ذهنیت عقب میماند.
فرهادی …