خبرگزاری مهر، گروه بین الملل: امضای «توافقنامه مکه برای دفاع مشترک» میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان را باید یکی از مهمترین تحولات امنیتی اخیر جهان اسلام دانست؛ توافقی که در شرایط تشدید بیسابقه تنشهای منطقهای و افزایش تردیدها درباره میزان اتکاپذیری چتر امنیتی آمریکا شکل گرفته است. اهمیت این توافق صرفا در همکاری نظامی سه کشور خلاصه نمیشود، بلکه میتواند نشانهای از تلاش قدرتهای منطقهای برای کاهش وابستگی به ترتیبات امنیتی خارج از منطقه و ایجاد سازوکارهای جدید برای بازدارندگی باشد.
توافقی در متن یک بحران امنیتی
عربستان، ترکیه و پاکستان در هفتم اوت ۲۰۲۶ توافقی را امضا کردند که بر اساس آن، حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، حمله به همه تلقی خواهد شد و طرفها متعهد به تقویت بازدارندگی مشترک و توسعه همکاری دفاعی شدهاند. این توافق در شرایطی شکل گرفته که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، امنیت کشورهای منطقه را با فشارهای تازهای مواجه کرده و همزمان تنش بر سر مسیرهای حیاتی انرژی و کشتیرانی در منطقه افزایش یافته است. از این منظر، زمان امضای توافق به اندازه محتوای آن اهمیت دارد و نشان میدهد ترتیبات امنیتی منطقه در حال ورود به مرحلهای تازه است.
در چنین محیطی، مسئله امنیت برای کشورهای منطقه دیگر فقط به توان دفاعی ملی وابسته نیست. حملات موشکی و پهپادی، تهدید گروههای مسلح، ناامنی خطوط انتقال انرژی و اختلال احتمالی در مسیرهای کشتیرانی، همگی نشان دادهاند که مرزهای سنتی امنیت ملی تا حد زیادی درهم شکسته است. کشوری ممکن است از نظر نظامی قدرتمند باشد، اما اگر تهدیدها از چند جبهه و از سوی بازیگران دولتی و غیردولتی شکل بگیرند، اتکا به توان داخلی بهتنهایی پاسخگوی همه نیازهای امنیتی نخواهد بود. توافقنامه مکه را باید در چنین بستری ارزیابی کرد.
چرا عربستان، ترکیه و پاکستان؟
ترکیب سه کشور امضاکننده خود حامل یک پیام راهبردی است. عربستان سعودی از جایگاه مذهبی و اقتصادی ویژهای برخوردار است و به دلیل نقش آن در بازار جهانی انرژی، تحولات امنیتی پیرامون این کشور پیامدهایی فراتر از مرزهایش دارد. ترکیه از ظرفیتهای نظامی و صنعتی قابل توجه، تجربه عملیاتی و حضور فعال در چند محیط امنیتی برخوردار است و در عین حال عضوی از ناتو محسوب میشود. …
