خبرگزاری مهر - گروه استانها: همزمانی سالروز رحلت پیامبر اکرم (ص)، شهادت مظلومانه امام حسن مجتبی (ع) و شهادت غریبانه امام رضا (ع) در روزهای پایانی ماه صفر، فرصتی برای بازخوانی یکی از مهمترین ابعاد سیره سیاسی اسلام، یعنی نسبت میان عزت، صلح، مقاومت و عقلانیت راهبردی است.
بررسی صلح حدیبیه، صلح امام حسن (ع) و پذیرش مشروط ولایتعهدی از سوی امام رضا (ع) نشان میدهد که در منطق اسلام، انعطاف در شیوه و تاکتیک هرگز به معنای عقبنشینی از اصول و آرمانها نیست.
تبیین مفهوم «عقلانیت انقلابی»
استاد دانشگاه و پژوهشگر تاریخ اسلام در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به تلاش جریانهای غربی برای ارائه تصویری خشن و غیرعقلانی از اسلام اظهار کرد: نقطه مشترک این سه مقطع تاریخی را میتوان در مفهوم «عقلانیت انقلابی» و آنچه در ادبیات امروز «نرمش قهرمانانه» نامیده میشود، جستوجو کرد.
سید حسین جعفری اضافه کرد: در هر سه مقطع، تصمیمی که ممکن است در ظاهر نوعی عقبنشینی یا امتیازدهی تلقی شود، در نهایت به حفظ سرمایههای اساسی اسلام و فراهم شدن زمینه برای پیروزیهای بزرگتر منجر شد.
وی افزود: در ماجرای حدیبیه، پیامبر اکرم (ص) با وجود برخی شروط دشوار، پیمانی را پذیرفتند که در نگاه نخست ممکن بود به سود قریش تلقی شود، اما همین پیمان زمینهساز گسترش ارتباط مسلمانان با جامعه آن روز و در نهایت فتح مکه شد.
جعفری بیان کرد: قرآن کریم نیز از این واقعه با عنوان «فتح مبین» یاد کرده است. بنابراین، صلح حدیبیه نمونه روشنی از این واقعیت است که پیروزی همیشه در میدان جنگ نظامی رقم نمیخورد و گاهی یک تصمیم سیاسی سنجیده میتواند آثار بسیار عمیقتری ایجاد کند.
صلحی که به پیروزی انجامید
این استاد دانشگاه با بیان اینکه همین منطق را میتوان در صلح امام حسن مجتبی (ع) نیز مشاهده کرد، ادامه داد: شرایط اجتماعی و سیاسی دوران امام حسن (ع) به گونهای بود که بخش قابل توجهی از نیروهای آن حضرت دچار تردید، سستی یا خیانت شده بودند و ادامه جنگ میتوانست به نابودی گسترده نیروهای مؤمن و پیروان اهل بیت (ع) منجر شود. در چنین شرایطی، امام حسن (ع) با پذیرش صلح، از نابودی سرمایه انسانی جبهه حق جلوگیری کردند.
وی تصریح کرد: امام حسن (ع) را میتوان از این منظر «تنهاترین …
