وی با اشاره به شرایط جامعه عربستان در زمان ظهور اسلام افزود: پیامبر اکرم (ص) در جامعهای قبیلهمحور ظهور کرد که در آن نسب، قدرت و پیوندهای خونی نقش مهمی در جایگاه اجتماعی افراد داشت و در کنار برخی فضایل اخلاقی، تعصبات قبیلهای، تبعیض و بیعدالتی نیز وجود داشت.
صابری ادامه داد: اسلام با ارائه معیار جدیدی برای کرامت انسان، تقوا را جایگزین شاخصهایی همچون ثروت، نژاد و قبیله کرد و پیامبر اکرم (ص) نیز در عمل نشان داد که ارزش انسان به رفتار و اخلاق او وابسته است.
اخلاق؛ پایه اعتماد عمومی به پیامبر(ص
مدرس حوزه علمیه اخلاق را یکی از مهمترین ابعاد شخصیت پیامبر (ص) دانست و گفت: حضرت محمد (ص) پیش از بعثت نیز به امانتداری و درستکاری شناخته میشد و لقب «امین» داشت.
وی افزود: صداقت پیامبر تنها در گفتار خلاصه نمیشد، بلکه در معاملات، وفای به عهد و نحوه برخورد با مردم، بهویژه محرومان و اقشار ضعیف جامعه، نمود داشت و همین سرمایه اخلاقی، زمینه پذیرش دعوت توحیدی ایشان را فراهم کرد.
صابری توحید را نیز زیربنای نظام اخلاقی و اجتماعی پیامبر (ص) عنوان کرد و گفت: توحید در اسلام صرفاً یک باور فردی نیست، بلکه آثار اجتماعی و تمدنی گستردهای دارد؛ زیرا همه انسانها را در مقام بندگی خداوند برابر میداند و مبنای برتریجویی بر اساس نژاد، قبیله و ثروت را نفی میکند.
وی با اشاره به جایگاه عدالت و احسان در آموزههای نبوی تصریح کرد: رسالت پیامبر اکرم (ص) با کرامت انسان، مسئولیت اجتماعی و تلاش برای شکلگیری جامعهای عادلانه پیوندی ناگسستنی دارد.
پیمان مدینه؛ نمونهای از مدیریت اجتماعی پیامبر(ص )
مدرس مدرسه علمیه تخصصی الزهرا (س) ساری، تشکیل جامعه اسلامی پس از هجرت به مدینه را یکی از جلوههای مهم رهبری اجتماعی پیامبر (ص) دانست و بیان کرد: «پیمان مدینه» از نمونههای قابل توجه تنظیم روابط اجتماعی و سیاسی در جامعه نوپای اسلامی است و بر قرارداد، مسئولیت متقابل و نظم اجتماعی تأکید داشت.
وی مشورت را از دیگر ویژگیهای مدیریت پیامبر (ص) برشمرد و گفت: سبک رهبری نبوی بر گفتوگو، مشارکت و همفکری استوار بود و این شیوه میتواند در الگوهای مدیریت اجتماعی امروز نیز مورد توجه قرار گیرد.
صابری همچنین عدالت حتی در برابر مخالفان را از اصول مهم سیره پیامبر (ص) دانست و اظهار کرد: در منطق قرآن، دشمنی با یک گروه نمیتواند مجوز بیعدالتی باشد و بررسی حوادث صدر اسلام نیز باید با توجه به شرایط سیاسی، اجتماعی و قبیلهای آن دوران انجام شود.
خانواده؛ عرصه مهم سنجش اخلاق
وی با اشاره به جایگاه خانواده در سیره نبوی افزود: اخلاق انسان تنها در عرصه عمومی سنجیده نمیشود، بلکه نحوه رفتار او با اعضای خانواده نیز معیار مهمی برای شناخت شخصیت اخلاقی است.
مدرس حوزه علمیه ادامه داد: رفتار محبتآمیز و احترامآمیز پیامبر (ص) با همسر و فرزندان و سفارشهای ایشان درباره حسن معاشرت، الگویی ارزشمند برای تقویت بنیان خانواده و کاهش آسیبهای اجتماعی در جوامع امروز است.
صابری در بخش دیگری از سخنان خود به جایگاه علم و دانش در تعالیم نبوی اشاره کرد و گفت: آغاز وحی با فرمان «اقرأ» نشان میدهد که خواندن، آموختن و تفکر در جهانبینی اسلامی از جایگاه ویژهای برخوردار است.
وی افزود: هرچند شکوفایی علمی تمدن اسلامی در دورههای بعد و با تلاش دانشمندان مسلمان شکل گرفت، اما پیامبر اکرم (ص) مبانی اعتقادی و فرهنگی جامعهای را پایهگذاری کرد که در آن علمآموزی یک ارزش دینی و اجتماعی محسوب میشد.
رحمت؛ محور رسالت پیامبر اسلام(ص)
مدرس مدرسه علمیه تخصصی الزهرا (س) ساری، رحمت را از مهمترین شاخصههای رسالت پیامبر اکرم (ص) عنوان کرد و گفت: پیامبر اسلام (ص) برای یک قوم یا جغرافیای خاص مبعوث نشد، بلکه رسالت ایشان بر پایه رحمت و خیرخواهی برای جهانیان استوار بود.
وی با اشاره به نمونههای متعدد گذشت، حمایت از محرومان و توجه به حقوق دیگران در سیره نبوی خاطرنشان کرد: این نگاه رحمانی هم در اخلاق فردی و هم در عرصه مدیریت و حکمرانی اجتماعی قابلیت الگوبرداری دارد.
صابری در جمعبندی سخنان خود، نقش پیامبر اکرم (ص) را در شکلگیری تمدن اسلامی بنیادی دانست و گفت: تمدن اسلامی حاصل تلاش نسلهای متعدد و تعامل با تمدنهای مختلف بود، اما چارچوب اعتقادی و اخلاقی آن از قرآن و سیره پیامبر اسلام (ص) الهام گرفت.
وی مهمترین مؤلفههای سیره نبوی را توحید، عدالت، امانتداری، صداقت، رحمت، کرامت انسانی، مسئولیت اجتماعی و توجه به دانش برشمرد و تأکید کرد: بازخوانی علمی سیره پیامبر با استفاده همزمان از منابع اصیل اسلامی و یافتههای مطالعات تاریخی و اجتماعی معاصر، میتواند زمینهساز بازاندیشی در اخلاق فردی، مدیریت جامعه و گفتوگوی میان تمدنها باشد. کد مطلب 6914839
