خبرگزاری مهر-دین، حوزه و اندیشه-سینا سفالگر : توسعه در تجربه بسیاری از کشورهای موفق، صرفا حاصل انباشت سرمایه، پیشرفت فناوری یا اجرای چند برنامه اقتصادی نبوده بلکه پیش از هر چیز به یک توافق جمعی درباره مقصد نیاز داشته است. جوامعی که توانستهاند مسیر رشد را طی کنند، معمولا تصویری کم و بیش مشترک از آینده خود ساختهاند. تصویری که در آن شهروندان، نهادها و تصمیمگیران میدانند به دنبال چه نوع جامعهای هستند و چه ارزشهایی باید در مسیر رسیدن به آن حفظ شود. در مقابل، جامعهای که در تعریف آینده خود دچار شکاف عمیق باشد، انرژی زیادی را صرف مناقشه بر سر گذشته میکند و فرصتهای توسعه را از دست میدهد.
ایران امروز در شرایطی قرار دارد که بسیاری از کارشناسان، مساله اصلی را نه کمبود ظرفیتهای انسانی و طبیعی، بلکه نبود یک روایت مشترک از آینده میدانند. پرسش اساسی این است که آیا ایرانیان با وجود تفاوتهای فکری، فرهنگی و سیاسی، میتوانند بر سر تصویری مشترک از یک ایران ثروتمند، آزاد و مستقل، توسعهیافته و برخوردار از رفاه عمومی به توافق برسند؟ برای بررسی این موضوع، با سعیده اسکندری تحلیلگر و کارشناس حوزه اقتصاد سیاسی گفتگو کرده ایم.
*معمولا گفته میشود توسعه زمانی آغاز میشود که یک ملت بر سر تصویر مشترکی از آینده توافق کند. این گزاره تا چه اندازه درباره ایران صدق میکند؟
توسعه قبل از اینکه یک پروژه عمرانی یا اقتصادی باشد، یک پروژه اجتماعی است. جامعه باید بداند قرار است به کجا برود. البته منظور از تصویر مشترک این نیست که همه افراد جامعه دقیقا یکسان فکر کنند یا اختلاف نظر وجود نداشته باشد. هیچ جامعه توسعهیافتهای بدون اختلاف نیست. مساله این است که اختلافها درون یک چارچوب مشترک مدیریت شوند.
برای مثال، ممکن است در یک کشور گروههای سیاسی مختلف بر سر سیاستهای مالیاتی، نظام آموزشی یا روابط خارجی اختلاف داشته باشند، اما در یک موضوع بنیادی توافق دارند: اینکه جامعه باید به سمت رفاه بیشتر، قانونگرایی و افزایش کیفیت زندگی حرکت کند. این توافق پایهای اجازه میدهد رقابتها به جای تخریب، به تولید راهحل منجر شود.
*آیا ایران امروز چنین تصویر مشترکی از آینده دارد؟
به نظر من ایران در سطح آرزوهای کلی، اشتراکات …
