یادداشت مهمان_ دکتر رحیم کارگر، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی پژوهشکده آینده پژوهی و مهدویت:
اگر اربعین را یک «پیشران تمدنی» بدانیم، طبیعی است که نگاه ما نیز از برگزاری یک مراسم سالانه فراتر رود و به طراحی یک نظام راهبردی برای آیندهسازی معطوف شود.
بسیاری از ظرفیتهای اربعین، تنها در ایام زیارت آشکار میشوند و پس از پایان مراسم، بخش قابل توجهی از این سرمایه عظیم انسانی، فرهنگی و اجتماعی بدون برنامهریزی منسجم رها میشود.
در حالی که آیندهنگاری راهبردی بر این باور است که هر سرمایه بزرگ، باید به یک فرآیند مستمر و هدفمند تبدیل شود؛ فرآیندی که بتواند در طول سال، ظرفیتهای خود را حفظ، تقویت و به دستاوردهای ماندگار تبدیل کند.
بر این اساس، پیشنهاد میشود «طرح راهبردی آیندهنگاری اربعین» بر پایه یک چرخه دائمی و یادگیرنده طراحی شود.
این چرخه، با رصد مستمر آینده آغاز میشود؛ یعنی روندهای فرهنگی، اجتماعی، فناورانه، جمعیتی و بینالمللی که میتوانند بر آینده اربعین اثر بگذارند، بهطور منظم شناسایی و تحلیل شوند.
شناخت پیشرانهای تحول، فرصتها، تهدیدها و عدمقطعیتها، امکان آن را فراهم میکند که تصمیمها بر اساس واقعیتهای آینده اتخاذ شوند، نه صرفاً بر مبنای تجربههای گذشته.
گام دوم، تبدیل یافتههای آیندهپژوهی به سیاست و برنامه است. آیندهنگاری زمانی ارزشمند خواهد بود که نتایج آن در عرصه آموزش، فرهنگ، رسانه، پژوهش، ارتباطات دینی و حکمرانی فرهنگی به کار گرفته شود. به همین دلیل، لازم است برای هر یک از سناریوهای محتمل آینده، راهبردها و برنامههای متناسب طراحی گردد تا اربعین بتواند در شرایط مختلف، همچنان نقش تمدنی خود را ایفا کند.
گام سوم، نهادینهسازی شبکههای ارتباطی و علمی اربعین است. اربعین، هر سال میلیونها انسان را گرد هم میآورد، اما آیندهسازی زمانی تحقق مییابد که این ارتباطات به همکاریهای پایدار فرهنگی، علمی، آموزشی و اجتماعی تبدیل شوند. ایجاد شبکههای نخبگانی، مراکز پژوهشی، گروههای فرهنگی و ارتباطات مستمر میان فعالان اربعین، میتواند این سرمایه عظیم را از یک ارتباط مقطعی به یک شبکه دائمی تمدنساز تبدیل کند.
در مرحله بعد، باید نظام …
