خبرگزاری مهر_ گروه استانها: غروب که بر گلستان شهدا نشست، اصفهان دوباره رنگ دیگری گرفت؛ نه از جنس هیاهوی یک مراسم رسمی بلکه شبیه شهری که بخشی از حافظهاش را ورق میزند. مسیرهای منتهی به گلستان شهدا آرامآرام پر شد از خانوادههایی که آمده بودند، جوانانی که پرچمهای ایران و تصاویر رهبر شهید را در دست داشتند و پیرمردان و پیرزنانی که گویی برای ادای دِینی قدیمی راهی اینجا شده بودند.
چهل روز از خاکسپاری پیکر مطهر رهبر شهید امت، حضرت آیتاللهالعظمی سیدعلی حسینی خامنهای(قدسالله نفسه الزکیه) گذشته بود؛ اما برای حاضران، فاصله میان آن روز و این عصر، فاصلهای طولانی نبود. نشانههای سوگ هنوز در چهرهها دیده میشد و نام رهبر شهید همچنان برای بسیاری نه یک عنوان سیاسی، که بخشی از روایت سالهای زندگیشان بود.
گلستان شهدا؛ جایی برای روایت دوباره یک فقدان
سالن جدید گلستان شهدای اصفهان عصر امروز میزبان مراسم بزرگداشت چهلمین روز خاکسپاری پیکر مطهر رهبر شهید بود؛ مراسمی که خانوادههای معظم شهدا، ایثارگران، مسئولان ارشد استان و اقشار مختلف مردم اصفهان در آن حضور داشتند.
گلستان شهدا برای چنین مراسمی انتخابی معمولی نیست. اینجا پیش از آنکه یک محل برگزاری مراسم باشد، دفتر خاطرات جمعی اصفهان است؛ جایی که نام شهیدان بر سنگها حک شده و نسلهای مختلف، خاطره فقدان و ایستادگی را در کنار یکدیگر به یاد آوردهاند. قرار گرفتن مراسم چهلم رهبر شهید در چنین فضایی به آیین امروز معنایی فراتر از یک برنامه سوگواری بخشیده بود؛ گویی روایت یک شهادت در کنار روایت صدها شهادت دیگر قرار گرفته بود.
از ورودیهای سالن که عبور میکردی، تفاوت میان یک مراسم رسمی و آنچه در میان مردم میگذشت بیشتر آشکار میشد. گروهی آرام با یکدیگر گفتوگو میکردند، برخی قاب عکسها و تصاویر رهبر شهید را در دست داشتند و خانوادههای شهدا در میان جمع، بیش از هر چیز یادآور پیوندی بودند که میان «شهادت» و «وفاداری» در فرهنگ این شهر شکل گرفته است.
مراسم با تلاوت آیاتی از کلامالله مجید آغاز شد؛ صدای قرآن برای دقایقی فضای سالن را از گفتوگوهای پیش از مراسم جدا کرد. پس از آن، سرود ملی جمهوری اسلامی ایران پخش شد و حاضران به احترام ایستادند؛ لحظهای که فضای سوگ برای دقایقی رنگی از هویت ملی و جمعی به خود گرفت.
چهلمی که فقط یادبود نبود
چهلم در فرهنگ ایرانی و اسلامی صرفاً یک عدد در تقویم سوگ نیست؛ فرصتی است برای بازگشت به خاطره و بازخوانی جای خالی کسی که دیگر در میان مردم نیست. در مراسم امروز نیز این معنا را میشد در رفتار حاضران دید.
برخی آمده بودند تا فقط در آیین بزرگداشت شرکت کنند؛ برخی اما انگار میخواستند برای آخرین بار با روزهای پرالتهاب پس از شهادت رهبر شهید وداع کنند. چهرههای مختلف سنهای مختلف و روایتهای متفاوت در یک نقطه کنار هم قرار گرفته بود؛ از خانوادههای شهدا گرفته تا جوانانی که شاید بخش مهمی از شناخت سیاسی و اجتماعی خود را در سالهای اخیر به دست آوردهاند.
سخنران این مراسم حجتالاسلام والمسلمین عباس محمدحسنی، رئیس سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران، بود؛ اما پیش از آنکه سخنرانی آغاز شود خود حضور مردم، بخشی از روایت مراسم را شکل داده بود. گاهی سکوت میان جمعیت، بیش از هر سخنرانی گویای حال و هوای مجلس بود.
از تهران تا اصفهان؛ چهل روز در امتداد یک تشییع تاریخی
حضرت آیتاللهالعظمی سیدعلی حسینی خامنهای، دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران، در روز ۹ اسفند ۱۴۰۴ به شهادت رسید. پس از آن، پیکر مطهر ایشان در روزهای ۱۲ تا ۱۸ تیرماه ۱۴۰۵ در شهرهای تهران، قم، نجف، کربلا و مشهد با حضور میلیونی مردم تشییع و تدفین شد.
چهلم امروز اصفهان را نمیتوان جدا از آن روزهای تاریخی دید. مراسمی که از تهران آغاز شد و در قم، نجف، کربلا و مشهد ادامه یافت، اکنون در اصفهان به ایستگاه دیگری رسیده بود؛ ایستگاهی که در آن، مردم شهر در کنار مزار شهیدان، یاد رهبر شهید را گرامی داشتند.
اصفهان البته از شب گذشته خود را برای این آیین آماده کرده بود. میدان امام حسین(ع) و شماری از میادین و خیابانهای شهر در شب چهلم، شاهد حضور گسترده مردم بود. آن اجتماع شبانه، مقدمهای بود برای مراسم اصلی امروز در گلستان شهدا؛ جایی که شهر از خیابانها فاصله گرفت و به فضای آرامتر مزار شهیدان رسید.
روایت اصفهان از یک فقدان
در اصفهان، سوگ همیشه فقط به گریه و سیاهپوشی خلاصه نمیشود. این شهر، حافظهای طولانی از جنگ، شهادت و بدرقه دارد؛ از کوچههایی که روزی پیکر جوانانشان را تشییع کردهاند تا گلستانی که هزاران نام را در خود جای داده است.
شاید به همین دلیل بود که مراسم امروز بیش از آنکه صرفاً یک آیین رسمی به نظر برسد، امتداد همان فرهنگ قدیمی بدرقه بود؛ فرهنگی که در آن، مردم پس از فقدان، دوباره دور هم جمع میشوند تا نشان دهند یک نام، یک خاطره یا یک آرمان، با پایان زندگی صاحب آن پایان نمییابد.
وقتی مراسم به پایان نزدیک شد، جمعیت آرامآرام از سالن خارج شد. برخی راهی مزار شهدا شدند و برخی در محوطه گلستان شهدا مکث کردند. هوا رو به تاریکی میرفت و چراغهای محوطه یکی پس از دیگری روشن میشدند.
در میان رفتوآمد مردم، گلستان شهدا همچنان آرام بود؛ همانطور که دهههاست آرام مانده و نامهای بسیاری را در خود نگه داشته است.
چهلم رهبر شهید در اصفهان، در چنین جایی برگزار شد؛ کنار کسانی که سالها پیش رفتند و امروز نامشان بر سنگها مانده است. شاید معنای اصلی مراسم نیز همین همنشینی بود: یاد یک شهید تازه، در کنار حافظه شهیدانی که اصفهان سالهاست با آنان زندگی میکند. کد مطلب 6922416
