خبرگزاری مهر- گروه استانها- مهدی بخشی سورکی: شرایط سیاسی و اجتماعی حاکم بر جامعه اسلامی در سالهای پایانی دوره حضور ائمه اطهار(ع) بهگونهای بود که عرصه بر خاندان پیامبر(ص) و پیروان آنان روزبهروز محدودتر میشد و با نزدیک شدن به دوره متأخر امامت، نظارت و فشار دستگاه خلافت بر امامان شیعه شدت بیشتری پیدا کرد.
از دوره امام جواد(ع) به بعد، این محدودیتها شکل تازهای به خود گرفت و ائمه اطهار(ع) عملاً از مدینه که مرکز حضور و ارتباط آنان با شیعیان بود، جدا شدند و تحت نظارت حکومت عباسی به مراکز قدرت منتقل شدند.
این سیاست در اواخر عمر مبارک امام جواد(ع) با انتقال ایشان به بغداد نمود بیشتری پیدا کرد و سرانجام آن حضرت در همان شهر به شهادت رسیدند و پس از ایشان نیز امام هادی(ع) از سوی حاکمان عباسی ابتدا به بغداد و سپس به سامرا منتقل شدند و تا پایان عمر در آن منطقه تحت کنترل دستگاه خلافت قرار داشتند.
امام حسن عسکری(ع) نیز بخش مهمی از دوران امامت خود را در سامرا و در شرایطی سپری کردند که ارتباط ایشان با شیعیان بهشدت تحت نظارت بود و سرانجام آن حضرت نیز در همین شهر به شهادت رسیدند.
امامان را از مدینه دور کردند تا بیشتر تحت نظر باشند
این انتقال اجباری را باید بخشی از سیاست حاکمیت عباسی برای کنترل مستقیم ائمه(ع) دانست، زیرا حضور امامان در مدینه امکان ارتباط گستردهتر آنان با مردم و شیعیان را فراهم میکرد و دستگاه خلافت برای محدود کردن این ارتباط، آنان را از مرکز اصلی فعالیتهایشان دور کرد.
کوتاهی عمر ائمه این دوره نیز یکی دیگر از نشانههای شدت فشارهای سیاسی بر خاندان اهل بیت(ع) بود بهگونهای که امام جواد(ع) در ۲۵ سالگی، امام هادی(ع) در حدود ۴۱ سالگی و امام حسن عسکری(ع) در ۲۸ سالگی به شهادت رسیدند.
این شرایط نشان میدهد که دشمن حتی تحمل حضور امامی را که به صورت مستقیم تحت مراقبت قرار داشت نداشت و استمرار حیات و فعالیت علمی و اجتماعی آنان را برای ساختار قدرت تهدیدی جدی تلقی میکرد.
در چنین فضایی این پرسش اهمیت پیدا میکند که ائمه اطهار(ع) چگونه با وجود محدودیتهای گسترده، محاصره سیاسی، کنترل ارتباطات و نظارت دستگاه خلافت، همچنان هدایت فکری و دینی جامعه شیعه را دنبال میکردند و چه …
