یادداشت مهمان- مهدی پناهی، پژوهشگر ارتباطات و رسانه: مفهوم «چهل» در قرآن و سنت اسلامی مرتبهای ویژه دارد؛ از چهل شب میقات حضرت موسی (ع) (اعراف: ۱۴۲) و کمال عقل در چهلسالگی (احقاف: ۱۵) تا سنت دیرینه بزرگداشت چهلم در فرهنگ اسلامی و خاورمیانه. بر همین اساس، چهلم شهادت امام حسین (ع) نیز به مرور به اوج استمرار عزاداری عاشورا بدل شد.
زیارت اربعین از دوره اموی و عباسی همواره با محدودیت و سرکوب همراه بود و تنها در مقاطع تضعیف حکومتهای ظالم رونق میگرفت. در عصر صفویه و قاجار با گسترش کتب زیارتی و تثبیت زیارت اربعین در مفاتیحالجنان، سنت پیادهروی نجف تا کربلا میان علما و مردم رواج بیشتری یافت. در دوره مدرن و حاکمیت حزب بعث (۱۹۷۰ تا ۲۰۰۳)، این پیادهروی ممنوع شد و بسیاری از زائران بازداشت یا اعدام شدند؛ تصویری که هنوز در خانههای عراقی از شهدای نامشخص آن دوران به چشم میخورد. با این حال، شیعیان مخفیانه این مسیر را میپیمودند. پس از سقوط صدام در سال ۲۰۰۳ (۱۳۸۱ شمسی)، پیادهروی اربعین احیا شد و به بزرگترین اجتماع سالانه مذهبی جهان بدل گردید. …
