راز رشد اقتصادی تاجیکستان؛ از حواله‌های ارزی تا جهش صنعتی - تسنیم

بین الملل

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، اقتصاد جمهوری تاجیکستان طی سال‌های اخیر با ثبت نرخ‌های رشد پرشتاب، توجه کارشناسان اقتصادی منطقه را به خود جلب کرده و در مقایسه با بخش عمده‌ای از کشورهای آسیای مرکزی عملکرد متمایزی از خود نشان داده است. در سال 2025 میلادی، تولید ناخالص داخلی این کشور با افزایش 8.4 درصدی همراه شد که در سطح منطقه آسیای مرکزی، تنها قرقیزستان توانست رشدی سریع‌تر از آن را به ثبت برساند.

بررسی عمیق ساختار اقتصادی تاجیکستان نشان می‌دهد که در پسِ این پویایی چشمگیر، تنها یک عامل منفرد قرار ندارد، بلکه ترکیبی از رشد مصرف داخلی، سرازیر شدن حواله‌های ارزی مهاجران، گسترش جهش‌گونه تولیدات صنعتی، رونق ساخت‌وساز و اجرای کلان‌پروژه‌های زیرساختی و انرژی، این موتور محرکه را فعال نگه داشته است.

با این حال، تداوم این روند و میزان پایداری مدل اقتصادی فعلی تاجیکستان، مستلزم واکاوی دقیق بخش‌های مختلف و ارزیابی سهم درآمدهای خارجی در برابر ظرفیت‌های تولیدی بومی است.

حواله‌های ارزی؛ پیشران اصلی تقاضا و رونق بازارهای داخلی

یکی از ارکان بنیادین پویایی اقتصادی تاجیکستان، همچنان درآمدهای ارزی حاصل از حواله‌های مالی شهروندان این کشور است که در خارج از مرزها، به‌ویژه در روسیه، مشغول به کار هستند.

بر اساس گزارش‌ها و ارزیابی‌های صندوق بین‌المللی پول (IMF)، حجم این حواله‌های مالی در سال 2023 حدود 4.6 میلیارد دلار معادل تقریباً 38 درصد از کل تولید ناخالص داخلی تاجیکستان بوده است.

در سال 2024، این رقم با جهشی کم‌سابقه به مرز 6.8 میلیارد دلار رسید که رقمی معادل حدود 48 درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور را تشکیل داد. اگرچه این شاخص در سال 2025 با اندکی تعدیل روبه‌رو شد، اما همچنان سطحی فراتر از 40 درصد تولید ناخالص داخلی را حفظ کرد.

روسیه همچنان مقصد اصلی و سنتی مهاجرت کاری شهروندان تاجیکستان به شمار می‌رود؛ از این رو نوسانات و تحولات بازار کار روسیه مستقیماً بر جریان نقدینگی ورودی به تاجیکستان اثرگذار است.

این منابع مالی ارزی نقشی حیاتی در تحریک تقاضا و مصرف در بازار داخلی ایفا می‌کنند؛ چرا که بخش اعظم آن صرف تأمین مایحتاج روزمره خانوارها و خدمات می‌شود و بخش دیگری نیز به خریدهای عمده نظیر مسکن اختصاص می‌یابد.

در …