استانها
به گزارش خبرگزاری تسنیم از یزد، در بررسی شبکههای علمی و حلقههای انتقال دانش در جهان اسلام، گاه با چهرههایی مواجه میشویم که نقش پل ارتباطی میان حوزههای علمی مهم اما جغرافیایی دور از یکدیگر را ایفا کردهاند.
یکی از این شخصیتهای کلیدی در قرن دهم هجری قمری، ملاعبدالله یزدی بهابادی، صاحب حاشیه مشهور بر «تهذیب المنطق» است. گزارشهای تاریخی مؤکد، از حضوری قابل توجه و مؤثر او در منطقه جبل عامل خبر دادهاند؛ حضوری که نقطه اتصال سنت منطقپژوهی ایرانی به دو تن از معماران اصلی دوره دوم فقه امامیه، یعنی سیدمحمد عاملی (صاحبمدارک) و شیخ حسن عاملی (صاحبمعالم)، فرزندان شهید ثانی بود.
این یادداشت میکوشد با مراجعه مستقیم به متون رجالی و تاریخی کهن، صحت و دلالت این گزارش را ارزیابی نموده و با تحلیل بستر زمانی و سیاسی، نقش این استاد-شاگردی را در تحولات علمی پس از خود تبیین کند.
شواهد متنی مستقیم
منابع کهن متعددی به صراحت به این سفر و تلمذ اشاره کردهاند:
1. شیخ حر عاملی در «أملالآمل» ذیل ترجمه شیخ حسن بن زینالدین (صاحبمعالم) مینویسد: «وَ کانَ قَدْ أَخَذَ الْعِلْمَ عَنْ جَمَاعَةٍ مِنَ الْأَعْلَامِ مِنْهُمْ … الْمُلَّا عَبْدَالله الْیَزْدِی صَاحِبُ الْحَاشِیَةِ عَلَی تَهْذِیبِ الْمَنْطِقِ، أَخَذَ عَنْهُ الْمَنْطِقَ وَ غَیْرَهُ فِی مُدَّةِ إِقَامَتِهِ بِجَبَلِ عَامِلٍ».( أملالآمل، ج2، ص243.)
این عبارت به وضوح تحصیل صاحبمعالم را نزد ملا عبدالله در دوره اقامتش در جبل عامل ذکر میکند.
2. سید محسن امین عاملی در «أعیانالشیعه» ضمن شرح حال ملا عبدالله یزدی مینویسد: ثُمَّ رَحَلَ إِلَی جَبَلِ عَامِلٍ وَ أَقَامَ بِهِ مُدَّةً، فَقَرَأَ عَلَیْهِ السَّیِّدُ مُحَمَّدُ صَاحِبُ الْمَدَارِکِ وَ الشَّیْخُ حَسَنُ صَاحِبُ الْمَعَالِمِ الْمَنْطِقَ وَ الْحَدِیثَ وَ غَیْرَهُمَا». (أعیانالشیعه، ج8، ص37.)
این عبارت به ترتیب سفر به جبل عامل و سپس تلمذ هر دو شخصیت نزد وی تصریح دارد.
3. آقابزرگ تهرانی در «الذریعة إلی تصانیف الشیعة» در ذیل معرفی حاشیه ملا عبدالله یزدی، ضمن گزارش تاریخ اتمام تألیف، به صراحت به شاگردی صاحبمدارک و صاحبمعالم نزد وی اشاره کرده است: «وَ قَدْ قَرَأَ عَلَیْهِ عِنْدَهُمَا الْمَنْطِقَ السَّیِّدُ …
