اقتصادی
خبرگزاری تسنیم- صنعت حملونقل جادهای ایران یکی از بزرگترین بازارهای مصرف کالا و خدمات در کشور است. با این حال، به دلیل «پراکندگی ساختاری تقاضا» و «غلبه مدل تک واحدی»، این حجم عظیم بازار تاکنون نتوانسته به قدرت چانهزنی اقتصادی برای فعالان این بخش تبدیل شود. در چنین شرایطی حجم خرید هر خریدار محدود است؛ امکان مذاکره درباره قیمت و شرایط پرداخت کاهش مییابد؛ تشخیص کیفیت و اصالت کالا دشوارتر میشود؛ تأمینکننده، اطلاعات دقیقی از تقاضای واقعی بازار ندارد؛ هزینه واسطهگری، توزیع و انبارداری افزایش پیدا میکند؛ و امکان دریافت خدمات پس از فروش یا ضمانت مؤثر کاهش مییابد.
یکی از راهکارهای قابل بررسی برای اصلاح این وضعیت، ایجاد یک «نهاد تخصصی تأمین نیاز» با ساختار ترکیبی (تعاونی مالکیت + مدیریت حرفهای خرید/GPO) است؛ الگویی که با شفافیت، تفکیک نقشهای صنفی از اقتصادی و اجرای مرحلهای میتواند هزینههای تمامشده خدمات و اقلام مصرفی را به صورت پایدار و ملموس کاهش دهد.
در این الگو مالکیت در اختیار اعضای زنجیره حملونقل قرار میگیرد، اما عملیات خرید، ارزیابی تأمینکنندگان، انبارداری، توزیع و خدمات پس از فروش به مدیریت حرفهای سپرده میشود.
این مدل در صورت برخورداری از طراحی حقوقی و مالی مناسب، شفافیت، کنترل تعارض منافع و اجرای مرحلهای، میتواند بخشی از هزینههای مبادله را کاهش داده و قدرت اقتصادی بخش خصوصی حملونقل را تقویت کند. بااینحال، تحقق این هدف بهصورت خودکار و تضمینشده نیست و نیازمند پایلوت، سنجش دقیق نتایج و اصلاح مستمر مدل خواهد بود.
پارادوکس بازار بزرگ و خریدار ضعیف
صنعت حملونقل جادهای ایران همواره با دوگانهای متناقض روبرو بوده است؛ از یک سو با با بیش از 560 هزار دستگاه ناوگان باری و مسافری، قریب به 670 هزار راننده حرفهای و بالغ بر 9هزار شرکت/ مؤسسه حملونقل داخلی و بینالمللی و امکانات لجستیک در اختیارش، بازاری با گردش مالی عظیم و مصرف روزمره و توقفناپذیر دارد.
از سوی دیگر، وقتی پای خرید اقلام مصرفی نظیر لاستیک، روغن، فیلتر، قطعات یدکی و دریافت پوششهای بیمهای و تسهیلات مالی به میان میآید، فعالان این عرصه در موضعی کاملاً آسیبپذیر و پراکنده قرار میگیرند.
بهعبارتی میان اندازه واقعی بازار …
