استانها
به گزارش خبرگزاری تسنیم دفتر جزایر خلیج فارس، در جنوب ایران، در جایی که دریا قرنها بخشی از زندگی، معیشت و فرهنگ مردم بوده است، برخی آیینها فقط برای برگزاری یک مراسم در تقویم باقی نماندهاند؛ بلکه بخشی از حافظه جمعی مردم هستند و نسل به نسل منتقل میشوند.
«نوروز صیاد» یکی از همین آیینهاست؛ میراثی دریایی که در فرهنگ مردم قشم ریشه دارد و در کنار جلوههای آیینی و اجتماعی خود، تصویری از رابطه انسان با طبیعت و شیوه زیست جوامع ساحلی ارائه میکند.این آیین امسال قرار است 12 شهریورماه برگزار شود؛ رویدادی که بار دیگر توجهها را به یکی از جلوههای کمترشناختهشده فرهنگ دریایی جنوب ایران جلب خواهد کرد.
یک روز برای دریا
در نوروز صیاد، دریا فقط پسزمینه یک جشن نیست؛ محور اصلی آیین است. در سنت صیادان، در این روز صید ماهی و دیگر آبزیان متوقف میشود و مردم از خوردن آبزیان نیز خودداری میکنند. در باور قدیمی جامعه محلی، این توقف فرصتی برای دریا و آبزیان است تا چرخه طبیعی خود را ادامه دهند و نسل آبزیان افزایش پیدا کند.
همین رسم ساده، وجهی متفاوت به نوروز صیاد داده است؛ آیینی که در آن بهرهبرداری از طبیعت با نوعی احساس مسئولیت و احترام همراه شده است.برای مردمی که قرنها معاش خود را از دریا به دست آوردهاند، دریا فقط یک منبع اقتصادی نیست. دریا بخشی از هویت آنان است و نوروز صیاد را میتوان یکی از قدیمیترین روایتهای این پیوند دانست.
نام «نوروز» در این آیین ممکن است در نگاه نخست با نوروز باستانی و آغاز سال خورشیدی تداعی شود، اما نوروز صیاد در اصل به گاهشماری سنتی جوامع دریایی جنوب مربوط است.
صیادان قشم در گذشته برای فعالیتهای دریایی خود نظام زمانی و فصلی ویژهای داشتند و آغاز فصل تازه صیادی را با آیینهایی همراه میکردند. منابع ژئوپارک جهانی قشم نیز نوروز صیاد را بخشی از گاهشماری سنتی صیادان معرفی کردهاند که در پایان تیرماه قرار داشته است.
این تفاوت در تقویم، خود بخشی از اهمیت فرهنگی آیین است؛ زیرا نشان میدهد زندگی مردم ساحلنشین چگونه با فصلها، دریا، شرایط اقلیمی و چرخه صید تنظیم میشده است.در واقع، پیش از آنکه تقویمهای رسمی به معیار اصلی زمانبندی زندگی تبدیل شوند، مردم دریا زمان را با نشانههای طبیعت و تجربه نسلهای پیشین میسنجیدند. …
