استانها
به گزارش خبرگزاری تسنیم از مشهد، شکافهایی که امروز در دشتهای خراسان رضوی دیده میشود، فقط ترکهایی روی خاک نیست. نشانه سالها برداشت بیرویه از آبهای زیرزمینی، خشکسالیهای پیاپی و مدیریت ناپایدار منابع آب است. بحرانی که زمانی تنها در گزارشهای کارشناسی دیده میشد، حالا به یکی از مهمترین تهدیدهای زیستمحیطی و عمرانی استان تبدیل شده است. بررسیهای رسمی نشان میدهد خراسان رضوی از جمله استانهای پیشتاز کشور در پدیده فرونشست است. پدیدهای که اگر مهار نشود، میتواند امنیت زیرساختها، کشاورزی و حتی سکونت در برخی مناطق استان را با چالش جدی روبهرو کند.
بحرانی که سالها پیش آغاز شد
فرونشست زمین از آن دسته بحرانهایی است که برخلاف زلزله و سیل، بیصدا و تدریجی پیش میرود اما آثار آن میتواند به همان اندازه ویرانگر باشد. این پدیده زمانی رخ میدهد که آبخوانهای زیرزمینی در اثر برداشت بیش از اندازه تخلیه میشوند و لایههای خاک، استحکام خود را از دست میدهند. نتیجه این فرآیند، نشست تدریجی زمین، ایجاد شکافهای عمیق و از بین رفتن دائمی بخشی از ظرفیت ذخیره آب در سفرههای زیرزمینی است.
کارشناسان میگویند نخستین هشدارها درباره افت شدید منابع آب زیرزمینی خراسان رضوی از اوایل دهه 1380 مطرح شد. در آن زمان، افزایش تعداد چاههای عمیق، توسعه اراضی کشاورزی و تداوم خشکسالیها، زنگ خطر را برای بسیاری از دشتهای استان به صدا درآورد اما روند برداشت از آبخوانها با سرعت بیشتری ادامه یافت و امروز آثار آن به شکل فرونشست زمین در بخش وسیعی از استان نمایان شده است.
آنچه این بحران را از بسیاری مخاطرات طبیعی متمایز میکند، برگشتناپذیر بودن آن است. زمانی که لایههای خاک فشرده میشوند، حتی در صورت افزایش بارندگی نیز ظرفیت ذخیره آبخوانها به حالت اولیه بازنمیگردد. به همین دلیل، کارشناسان از فرونشست به عنوان مرگ خاموش آبخوانها یاد میکنند.
خراسان رضوی در وضعیت هشدار
آخرین آمارهای رسمی نشان میدهد ابعاد این بحران در خراسان رضوی گستردهتر از گذشته شده است. بر اساس اعلام ادارهکل زمینشناسی و اکتشافات معدنی استان، از مجموع 45 دشت مطالعاتی خراسان رضوی، 17 دشت درگیر پدیده فرونشست هستند و 7 دشت در وضعیت بسیار بحرانی قرار دارند. دشتهای بردسکن، نیشابور، …
