استانها
به گزارش خبرگزاری تسنیم از نطنز، دکترین سیاسی پیامبر اعظم(ص) فراتر از یک تجربه تاریخی زودگذر، یک «الگوی فراتاریخی حکمرانی» است که در آن اقتدار سیاسی نه بر پایه سلطهگری یا خشونت عریان، بلکه بر مدار «ولایت الهی»، «حقوق متقابل حاکم و شهروند»، «عدالت نهادینه شده» و «عقلانیت راهبردی» بازتعریف میشود.
پیامبر اکرم(ص) با تفکیک میان «مشروعیت الهی» و «مقبولیت اجتماعی»، الگویی نوین از «مردمسالاری دینی پیشرو» را پیریزی کردند که در آن، تکثرگرایی مدیریتشده، نظارتپذیری قدرت، نفی استبداد و تلفیق قدرت نرم و سخت در خدمت اعتلای کرامت انسانی قرار گرفت.
عصر بعثت در فضایی رقم خورد که نظام بینالملل در چنبره دو ابرقدرت ساسانی و بیزانسی یعنی نظام دوقطبی با تکیه بر استبداد و اشرافیت و جغرافیای حجاز در خلأ کامل نهاد دولت و سلطه آنارشی قبیلهای به سر میبرد.
مسأله بنیادین این است که پیامبر اکرم(ص) چگونه توانستند از دل خشنترین بستر عشیرهای و قبیلهای، ظرف مدت کوتاهی یک «نظام سیاسی پیشرفته، قانونمحور، نهادینه و عادلانه» خلق کنند که همزمان پاسخگوی آرمانهای توحیدی و واقعیات پیچیده ژئوپلیتیک زمانه باشد؟
در دستگاه فکری جاهلیت و امپراتوریهای معاصر، قدرت ابزاری برای انباشت ثروت، اعمال خشونت و تفاخر نژادی بود لذا دکترین نبوی ماهیت قدرت را دگرگون ساخت و میتوان به دو موضوع مهم در این رابطه اشاره کرد.
نخست حاکمیت ذاتی الهی یا توحید در تشریع است؛ قدرت بالذات متعلق به خداوند است، بنابراین هیچ انسانی بر انسان دیگر حق فرمانروایی خودبنیاد ندارد مگر اینکه به اذن الهی و در چارچوب عدالت باشد.
دوم قدرت به مثابه امانت اخلاقی است، لذا حاکمیت نه امتیاز، بلکه مسئولیتی خطیر و پاسخگو در برابر خلق و خالق است که در عبارت «کُلُّکُم راعٍ وَ کُلُّکُم مَسؤولٌ عَن رَعِیَّتِهِ» نیز به آن اشاره شده است.
آنچه اهمیت دارد تفکیک «مشروعیت الهی» از «مقبولیت و کارآمدی اجتماعی» در اندیشه سیاسی پیامبر اکرم(ص) است به نحوی که مشروعیت از منبع وحی و نصب الهی سرچشمه میگیرد و حاکم را موظف به رعایت اصول عدالت، حقگرایی و اخلاق میکند. …
