ویژه نامهها
خبرگزاری تسنیم ـ مهدی رضاوش*؛ راهپیمایی اربعین حسینی در سالهای اخیر از یک آیین صرفاً مذهبی فراتر رفته و به یکی از بزرگترین اجتماعات مردمی جهان تبدیل شده است. این رخداد عظیم، علاوه بر ابعاد معنوی و فرهنگی، دارای ظرفیتهای اجتماعی و سیاسی گستردهای است که بررسی آن از منظر علوم سیاسی و جامعهشناسی سیاسی، اهمیت ویژهای دارد. در این میان، جامعه ایران به عنوان یکی از اصلیترین مشارکتکنندگان در این حرکت عظیم، تجربهای منحصر به فرد از تعامل میان دین، هویت ملی و مشارکت سیاسی را رقم زده است. از این رو، میتوان راهپیمایی اربعین را یکی از عوامل مؤثر در ارتقای آگاهی سیاسی، تقویت سرمایه اجتماعی و افزایش مشارکت عمومی در میان مردم ایران دانست.
یکی از مهمترین آثار سیاسی راهپیمایی اربعین، تقویت هویت جمعی و انسجام اجتماعی است. حضور میلیونها نفر از اقشار مختلف جامعه، فارغ از تفاوتهای قومی، زبانی و طبقاتی، در یک هدف مشترک، زمینهساز شکلگیری احساس همبستگی و مسئولیت اجتماعی میشود. این همبستگی، سرمایهای ارزشمند برای هر جامعه محسوب میشود؛ زیرا شهروندانی که خود را بخشی از یک اجتماع بزرگ و دارای آرمانهای مشترک بدانند، در عرصههای سیاسی و اجتماعی نیز مسئولانهتر عمل خواهند کرد.
از سوی دیگر، راهپیمایی اربعین بستری برای افزایش آگاهی سیاسی و شناخت تحولات منطقهای فراهم میآورد. حضور زائرانی از دهها کشور جهان، گفتوگوهای فرهنگی و اجتماعی و تبادل تجربه میان ملتهای مختلف، موجب میشود شرکتکنندگان نگاه گستردهتری نسبت به مسائل جهان اسلام و تحولات بینالمللی پیدا کنند. این تعاملات، فراتر از مرزهای جغرافیایی، نوعی دیپلماسی مردمی را شکل میدهد که در آن ملتها بدون واسطه دولتها با یکدیگر ارتباط برقرار میکنند و تصویری واقعیتر از ظرفیتهای همکاری و همگرایی منطقهای به دست میآورند.
یکی دیگر از آثار قابل توجه اربعین، تقویت فرهنگ مشارکت و مسئولیتپذیری اجتماعی است. میلیونها نفر در قالب موکبها، گروههای جهادی، خدمات درمانی، فرهنگی و امدادی به صورت داوطلبانه فعالیت میکنند. این تجربه عملی از مشارکت جمعی، روحیه همکاری، اعتماد متقابل و احساس مسئولیت نسبت به جامعه را تقویت میکند. در ادبیات علوم سیاسی، چنین …
