استانها
به گزارش خبرگزاری تسنیم از قم، جنگ سخت، معمولاً قدرت را با زبان آتش توضیح میدهد؛ با تعداد موشکها، برد تسلیحات، قدرت تخریب و توان بازدارندگی. در ماههای اخیر نیز درگیری مستقیم ایران با آمریکا و اسرائیل، بار دیگر همین صورت سختِ قدرت را به یکی از اصلیترین موضوعات منطقه تبدیل کرده است و حتی در روزهای اخیر، با وجود تلاشهای دیپلماتیک، آثار و تنشهای ناشی از این جنگ همچنان ادامه دارد. اما درست در چنین شرایطی، اربعین حسینی(ع) و اندکی پس از آن، حرکت زائران به سوی مشهدالرضا(ع)، پرسش دیگری را پیش روی ما قرار میدهد: آیا قدرت یک جامعه فقط با آنچه در میدان نبرد در اختیار دارد سنجیده میشود، یا آنچه مردم را در روزهای دشوار کنار یکدیگر نگه میدارد نیز بخشی از معادله قدرت است؟
پاسخ به این پرسش، ما را از ظاهر اربعین فراتر میبرد. اربعین فقط اجتماع انبوهی از زائران یا بزرگترین راهپیمایی مذهبی شیعیان نیست؛ صورت آشکار یک توانایی عمیقتر است: توان تبدیل ایمان به حرکت، تعلق به همبستگی و باور دینی به شبکهای واقعی از خدمت و همکاری. امسال، چند میلیون زائر از کشورهای مختلف از جمله ایران اسلامی راهی عتبات شده بودند. عددها البته فقط مقیاس پدیده را نشان میدهند؛ معنای اصلی در این است که میلیونها انسان، بدون اجبار و بر پایه یک تعلق مشترک، وارد حرکتی میشوند که بخشی از نیازهای خود را نیز از طریق شبکهای مردمی از میزبانی، ایثار و تعاون تأمین میکند.
وقتی قدرت فقط با سلاح سنجیده نمیشود
در ادبیات روابط بینالملل، «قدرت نرم» توان اثرگذاری از مسیر جاذبه و اقناع، در برابر اجبار و پرداخت مادی تعریف شده است. جوزف نای، نظریهپرداز این مفهوم، قدرت نرم را دقیقاً در همین توان جذب کردن و شکل دادن به ترجیحات دیگران میدید.[1] از این منظر، اربعین را میتوان یکی از جلوههای کمنظیر قدرت نرم تشیع دانست؛ زیرا موتور اصلی آن نه دستور، نه منفعت اقتصادی و نه اجبار سیاسی، بلکه معناست. انسانی که کیلومترها راه میرود، خانهای که درِ خود را به روی زائر غریبه باز میکند و جوانی که ساعتها بیچشمداشت به دیگران خدمت میکند، حامل نوعی از قدرت است که با ابزار نظامی تولید نمیشود.
همین نکته در شرایط جنگ اهمیت بیشتری پیدا میکند. دشمن میتواند توان …
