استانها
به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرج، اگر چند دقیقه در شبکههای اجتماعی گشت بزنید، ممکن است پیش از آنکه با یک خبر یا تحلیل جدی روبهرو شوید، با حجم قابلتوجهی از توهین، تمسخر، برچسبزنی و پرخاشگری مواجه شوید. کافی است زیر یک خبر سیاسی، یک مسابقه فوتبال یا حتی یک ویدئوی سرگرمکننده را باز کنید؛ گاهی چنان موجی از خشم به راه میافتد که انگار همه منتظر جرقهای برای انفجار بودهاند. این پدیده تنها محدود به یک بستر خاص نیست و در سالهای اخیر، بسیاری از پژوهشگران از کاهش مدارا، افزایش قطبیشدن و رشد خشونت کلامی در فضای عمومی سخن گفتهاند. پرسش اصلی، اما اینجاست که آیا شبکههای اجتماعی انسانها را خشنتر کردهاند؟
خشونت مجازی چیست؟
عقیل متقدم جامعهشناس در این ارتباط اظهار داشت: پاسخ به این پرسش که آیا شبکههای اجتماعی انسانها را خشنتر کردهاند، نه یک «بله» قاطع است و نه یک «نه» مطلق. خشونت، پیش از آنکه محصول یک فناوری باشد، ریشه در مسائل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حتی روانشناختی دارد؛ بنابراین اگر همه تقصیرها را به گردن شبکههای اجتماعی بیندازیم، مسئله را ساده کردهایم. اما از سوی دیگر، اگر نقش این شبکهها را نادیده بگیریم نیز واقعیت را ندیدهایم.
وی افزود: آنچه در فضای مجازی رخ میدهد را باید در چارچوب «گردش خشم» تحلیل کرد. شبکههای اجتماعی امروز به بزرگترین بستر گردش خشم در جامعه تبدیل شدهاند. آنها بیش از آنکه خشم تولید کنند، آن را با سرعتی بیسابقه منتقل، تکثیر و تشدید میکنند. این تحلیل با نگاه مانوئل کاستلز، نظریهپرداز جامعه شبکهای، نیز همسو است. کاستلز در کتاب «شبکههای خشم و امید» تأکید میکند که کنشهای جمعی، پیش از آنکه بر استدلال استوار باشند، از دل احساسات شکل میگیرند و خشم یکی از مهمترین نیروهای محرک کنش اجتماعی است. به باور او، شبکههای ارتباطی نوین این احساسات را به هم متصل میکنند و به گردش درمیآورند.
وی خاطرنشان کرد: همین نکته، تفاوت جهان امروز با گذشته را نشان میدهد. خشم همیشه وجود داشته است، اما پیش از این، معمولاً در یک خانواده، یک محله یا یک جمع محدود باقی میماند. امروز همان احساس میتواند ظرف چند دقیقه میلیونها نفر را درگیر کند. به بیان دیگر، شبکههای اجتماعی همان …
